નો એસહોલ રૂલ

કોઈ માણસ ગમે તેટલો પ્રતિભાશાળી હોય, જો તે આજુબાજુના લોકોનું જીવવું હરામ કરી નાખતો હોય, તો તેને ઘરમાં કે ટીમમાં રખાય નહીં. આ સાદો નિયમ છે. સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર રોબર્ટ સટને ૨૦૦૪માં હાર્વર્ડ બિઝનેસ રિવ્યુના એક લેખમાં અને પછી ૨૦૦૭ના પુસ્તકમાં આ શબ્દ વહેતો મૂક્યો. એમણે કહ્યું કે સભ્ય ભાષાના મહોરાં ઉતારીને સીધી વાત કરો. જે માણસ નબળા પર રોફ જમાવે, સહકર્મચારીઓને માનસિક રીતે તોડી પાડે અને પોતાને ખુદા સમજે, એ ઝેરી કચરો છે.

આપણે ત્યાં કુશળતાની પૂજા કરવાની ખરાબ ટેવ છે. માણસ કામ સારું કરે એટલે એની બધી બદમાશી માફ. ઓફિસ હોય કે સ્પોર્ટ્સ, મેનેજમેન્ટ આવા અહંકારીઓને લાડ લડાવે છે. રોબર્ટ સટન કહે છે કે આ મોટો આર્થિક ભ્રમ છે. આવો એક જણાનો ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ બાકીના દસ હોનહાર માણસોની ઊર્જા ચૂસી લે છે. લોકો નોકરી છોડી જાય છે, તણાવમાં માંદા પડે છે અને આખી સંસ્થાનો આત્મા સડી જાય છે. એક માણસના ઇગોની કિંમત આખી સિસ્ટમ ચૂકવે છે.

આ વાત સમજવી હોય તો આપણી રાષ્ટ્રીય હોકી ટીમ કે કબડ્ડી કેમ્પ જોઈ લો. ઓલિમ્પિક્સ જેવી રમતોમાં વ્યક્તિગત શક્તિ કરતાં તાલમેલ જીતાડે છે. ધારો કે ફોરવર્ડ લાઈનનો એક સ્ટ્રાઈકર જબરદસ્ત ગોલ કરતો હોય, પણ ડ્રેસિંગ રૂમમાં જુનિયર ખેલાડીઓને અપશબ્દો બોલે, પાસ ન આપે અને કોચ સામે આંખો કાઢે. પરિણામ શું આવે? મેદાન પર બાકીના સાથીઓ એને સાથ આપવાનું બંધ કરી દેશે. જ્યારે મુશ્કેલ મેચ ફસાશે ત્યારે આખી ટીમ વિખેરાઈ જશે. એક અહંકારી ખેલાડી આખા દેશનું મેડલ ડુબાડી દે છે.

નિયમ સીધો છે: ટીમ બનાવતી વખતે માત્ર ટેલેન્ટ ન જુઓ, માણસની દાનત પણ માપો. નબળા સાથે એ કેવો વ્યવહાર કરે છે તે જુઓ. જે માણસ પોતાનાથી નાનાને પગતળે કચડે છે, એ ગમે તેટલો હોંશિયાર હોય તોય બોજ છે. એને વહેલી તકે બહારનો રસ્તો બતાવવો એ જ શાણપણ છે.

ઝેરી માણસનું હુન્નર ગમે તેટલું મોટું હોય, સડેલા સફરજનથી આખો કરંડિયો નથી બચાવાતો.