સફળતાનું ગુણાકાર મોડેલ

જીવન સરવાળાથી નથી ચાલતું, ગુણાકારથી ચાલે છે. મોટા ભાગના લોકો માને છે કે સફળતા એ ગુણોનો સરવાળો છે. થોડી બુદ્ધિ ઉમેરો, થોડી મહેનત નાખો, થોડું નસીબ જોડો અને સફળતાનો આંકડો મોટો થઈ જશે. આ ભૂલભરેલી ગણતરી છે. જો તમારી પાસે ૧૦૦ ટકા મહેનત હોય અને ૧૦૦ ટકા બુદ્ધિ હોય, પણ જો પ્રામાણિકતા કે મૂળભૂત ધીરજ શૂન્ય હોય, તો સરવાળો બસો નહીં થાય. ગુણાકારના નિયમ મુજબ શૂન્ય સાથે ગમે તેટલી મોટી રકમ ગુણાય, અંતે પરિણામ શૂન્ય જ આવે છે.

અર્થશાસ્ત્રી ટાઇલર કોવન અને રોકાણકાર ડેનિયલ ગ્રોસે ૨૦૨૨ના પુસ્તક ‘ટેલેન્ટ’માં આ વિચાર વિસ્તારથી મૂક્યો. તેમણે બતાવ્યું કે ઉચ્ચ સ્તરની સફળતા એ અલગ-અલગ ગુણોનો ગુણાકાર છે. બુદ્ધિ, અથાક ઊર્જા, નેટવર્ક અને ચરિત્ર—આ બધા પરિબળો એકબીજા સાથે ગુણાય છે. જો કોઈ એક મહત્વનો સ્તંભ ગાયબ હોય, તો બાકીના તમામ ગુણોનો પ્રભાવ આપોઆપ તૂટીને ભોંયભેગો થઈ જાય છે. દુનિયા માત્ર ટેલેન્ટેડ કે સખત કામ કરનારા નિષ્ફળ લોકોથી ભરેલી છે, કારણ કે તેમની ફોર્મ્યુલામાં ક્યાંક એક શૂન્ય બેઠેલું હોય છે.

સંયુક્ત કુટુંબના વહીવટમાં આ ગણિત રોજ જોવા મળે છે. સુરતના એક મોટા કાપડના વેપારી પરિવારનો વિચાર કરો. ત્રણ ભાઈઓ સાથે મળીને વિશાળ પેઢી ચલાવે છે. મોટો ભાઈ માલ ખરીદવામાં હોશિયાર છે, વચેટ ભાઈ હિસાબ-કિતાબમાં પાકો છે અને નાનો ભાઈ ગ્રાહકો સાથે સંબંધો સાચવવામાં ઉસ્તાદ છે. આ પરિવાર ત્યારે જ ટકે છે જ્યારે સંયમ અને પરસ્પર વિશ્વાસ પણ હાજર હોય. જો ત્રણેય ભાઈઓ ધંધામાં પાવરધા હોય પણ નાના ભાઈમાં અહંકાર અને અવિશ્વાસ ભરેલો હોય, તો આખો ખેલ પતી ગયો. ગમે તેટલા કરોડનું ટર્નઓવર હોય, અવિશ્વાસનું એક નાનું શૂન્ય પેઢીના ભાગલા પાડી દે છે.

આ મોડેલ આપણને ક્રૂર ચેતવણી આપે છે. આપણે ઘણીવાર આપણી મજબૂત બાજુઓને જ વધુ ચમકાવવામાં જિંદગી વેડફી નાખીએ છીએ. હોશિયાર માણસ વધુ હોશિયાર બનવા મથે છે. પણ ખરી આપત્તિ તેની નબળાઈ છે, જે શૂન્યની નજીક પહોંચી ગઈ છે. કરિયરમાં નેતૃત્વ હોય પણ વાતચીત કરવાની ત્રેવડ શૂન્ય હોય, તો માણસ ફેંકાઈ જાય છે. જ્યાં સુધી તમે તમારા સમીકરણમાંથી એ ઝેરી શૂન્ય નહીં હટાવો, ત્યાં સુધી આગળના આંકડા ગમે તેટલા મોટા હશે તોય કોઈ ફરક નહીં પડે.

તમારી એક પણ નબળાઈ જો શૂન્ય થઈ ગઈ, તો તમારી આખી પ્રતિભા નકામી છે.