સૌથી ઉદાર અર્થઘટન

કોઈએ તમારી સાથે ખરાબ વર્તન કર્યું. મેસેજનો જવાબ ન આપ્યો કે મીટિંગમાં મોડા પડ્યા. પહેલો વિચાર શું આવે? માણસ બદમાશ છે, ઘમંડી છે અથવા આપણી કોઈ કિંમત નથી. મગજ સીધું નકારાત્મક કારણ શોધી કાઢે છે. આ વૃત્તિ સામે ઊભો રહેતો એક સીધો નિયમ છે: સૌથી ઉદાર અર્થઘટન. સામેવાળાના વર્તનની પાછળ જે તમામ શક્ય ખુલાસા હોઈ શકે, તેમાંથી સૌથી સારો અને ક્ષમાશીલ ખુલાસો પસંદ કરવો.

આ વિચાર કૌટુંબિક થેરાપી અને આધુનિક મનોવિજ્ઞાનમાંથી વ્યાપાર જગતમાં આવ્યો છે. બ્રેને બ્રાઉન જેવા લેખકોએ આ વલણને નેતૃત્વનું મૂળ ગણાવ્યું. આ કોઈ સંત બની જવાની બાબત નથી. આ બુદ્ધિશાળી વ્યવહારવાદ છે. જ્યાં સુધી સાબિતી ન મળે ત્યાં સુધી સામેવાળાને મૂર્ખ કે દુષ્ટ માની લેવાને બદલે સંજોગોનો ભોગ બનેલો ગણવો. આનાથી તમારું પોતાનું બ્લડ પ્રેશર કાબૂમાં રહે છે અને સંબંધો અકાળે સળગી જતાં બચી જાય છે.

શેરબજારમાં આ નિયમ અકસીર સાબિત થાય છે. દલાલ સ્ટ્રીટ પર અફવાઓ સેકન્ડોમાં ફેલાય છે. ધારો કે એક કંપનીના પ્રમોટરે પોતાના અંગત શેર અચાનક વેચી દીધા. બજારના વોટ્સએપ ગ્રૂપોમાં હોબાળો મચી જાય છે: કંપની ડૂબવાની છે, માલિક ચોર છે, કોઈ મોટું કૌભાંડ છુપાયેલું છે. તરત જ નાના રોકાણકારો ગભરાઈને નુકસાનમાં શેર વેચી મારે છે. તેઓ સૌથી ખરાબ અર્થઘટન પસંદ કરે છે.

સમજુ રોકાણકાર તરત ગભરાતો નથી. તે ઉદાર અર્થઘટન વિચારે છે: કદાચ પ્રમોટરને કોઈ નવો પ્લાન્ટ નાખવા રોકડ જોઈતી હોય, અથવા ઘરમાં કોઈ મોટો મેડિકલ ખર્ચ આવ્યો હોય. બે દિવસ પછી ખુલાસો આવે છે કે પ્રમોટરે દેવું ચૂકવવા માટે જ હિસ્સો વેચ્યો હતો, કંપની તો મજબૂત છે. જેણે વહેલું ઝેર ઓક્યું હતું તે હાથ ઘસતો રહી જાય છે. અવિશ્વાસ હંમેશાં મોંઘો પડે છે.

સામેવાળાને તરત ગુનેગાર ન માનો; શંકાનો લાભ આપવો એ દયા નથી, તમારી પોતાની માનસિક શાંતિનો વીમો છે.