માઇક્રો મેપિંગ

મોટા નકશા તમને રસ્તો બતાવે છે, પણ ખાડા નથી બતાવતા. શહેર ક્યાં પૂરું થાય છે તે જોવું સહેલું છે, પણ કઈ ગલીના કયા વળાંક પર કયો થાંભલો કે બાંકડો છે તે નજર અંદાજ થઈ જાય છે. 'માઇક્રો મેપિંગ' એટલે માત્ર સ્થૂળ સીમાઓ નહીં, પણ જમીન પરની અતિસૂક્ષ્મ વિગતોની નોંધ રાખવી. ડિજિટલ ભૂગોળ અને ઓપનસ્ટ્રીટમેપ જેવા પ્રોજેક્ટ્સમાંથી આવેલો આ વિચાર હવે નિર્ણયશક્તિનું ઓજાર બની ચૂક્યો છે. આ કોઈ એક લેખકે ઘડેલો શબ્દ નથી. આ તો કારીગરો અને ઇજનેરોની વર્ષો જૂની પદ્ધતિ છે, જેને નવી ટેકનોલોજીએ નામ આપ્યું.

આપણે આખી જિંદગી વિશાળ ચિત્ર જોવાની ઘેલછામાં વિતાવી દઈએ છીએ. મેનેજરો સ્ટ્રેટેજીના મોટા શબ્દો બોલે છે, પણ પાયાનું ટેબલ ક્યાં ગોઠવાયેલું છે તેની ખબર હોતી નથી. માઇક્રો મેપિંગનો સિદ્ધાંત સ્પષ્ટ છે: મોટી નિષ્ફળતાઓ હંમેશાં નાની અવગણનામાંથી જન્મે છે. જ્યાં સુધી તમે પ્રક્રિયાના પ્રત્યેક ઇંચનું, પ્રત્યેક પળનું બારીક ઓડિટ ન કરો, ત્યાં સુધી તમારી પાસે યોજના નથી, માત્ર ભ્રમ છે.

આ વાત સમજવી હોય તો બોલિવૂડના કોઈ મોટા બજેટના ફિલ્મ સેટ પર નજર નાખો. ડાયરેક્ટર પાસે આખી ફિલ્મનું વિઝન છે, પણ શૂટિંગના દિવસે કરોડો રૂપિયાનો સેટ થંભી જાય છે. કેમ? કારણ કે પ્રોડક્શન ટીમે માઇક્રો મેપિંગ નહોતું કર્યું. સેટ પર જનરેટર ક્યાં મુકાશે, કેબલ કયા દરવાજેથી નીકળશે અને ક્રૂના ચા-નાસ્તાની લાઇન ક્યાં લાગશે તેની બારીક યોજના નહોતી. હીરોની પાંચ મિનિટ મોંઘી છે, પણ એ પાંચ મિનિટ સાઉન્ડ આસિસ્ટન્ટના અટવાયેલા વાયરને લીધે બગડે છે. જે પ્રોડક્શન હાઉસ ફ્લોરના દરેક ખૂણાનું માઇક્રો મેપિંગ કરે છે, તેમનું બજેટ ક્યારેય છલકાતું નથી.

જગતને ઉડતી નજરે જોનારાઓ સપાટી પર જ રહી જાય છે. સફળતા વિગતોના ગર્ભમાં છુપાયેલી હોય છે. જે માણસ નકશામાં બાંકડા અને દીવાદાંડી પણ નોંધી શકે, એ જ અસલી જમીન જીતે છે.

મોટી વાતો કરનારા સામ્રાજ્ય કાગળ પર બાંધે છે; સાચો કારીગર પગ નીચેની કાંકરી પણ ગણી લે છે.