માત્ર ડેડલાઇનનો ભ્રમ

કામ પૂરું કરવા માટે વધારે સમય મળવો એ આશીર્વાદ નથી, ઘણી વાર છટકું હોય છે. જ્યારે કોઈ કામ માટે ડેડલાઇન બહુ લાંબી મળે છે, ત્યારે મગજ તરત માની લે છે કે આ કામ જરૂર બહુ મોટું, અઘરું અને ગંભીર હશે. પરિણામે માણસ નકામા સંસાધનો ભેગા કરવા લાગે છે, યોજનાઓ વધારે પડતી જટિલ બનાવી દે છે અને અંતે કામ પાછળ ઠેલ્યા કરે છે. સમયની લંબાઈ કામના કદનો ખોટો અંદાજ બાંધવા મજબૂર કરે છે.

આ વિચાર ૨૦૧૮માં ત્રણ સંશોધકો મેંગ ઝુ, રાજેશ બાગચી અને સ્ટેફન જે. હોકના એક અભ્યાસમાં ચર્ચાયો હતો. ગ્રાહક મનોવિજ્ઞાનના તેમના સંશોધને બતાવ્યું કે જો કોઈ સરળ કામ કરવા માટે પણ વ્યક્તિને લાંબી સમયમર્યાદા આપવામાં આવે, તો તે કામ તેના મગજમાં આપોઆપ પહાડ જેવું બની જાય છે. જે કામ બે કલાકમાં પતી જવું જોઈએ, તેના માટે જો પંદર દિવસ મળે તો માણસ તેને જીવનમરણનો સવાલ બનાવીને બેસી જાય છે. ડેડલાઇનની સાદી લંબાઈ કામના સ્વરૂપને વિકૃત કરી નાખે છે.

આપણું મગજ સમયને પરિશ્રમ સાથે જોડી દેવાની ભૂલ કરે છે. ટૂંકી ડેડલાઇન મળે ત્યારે માણસ સીધો મેદાનમાં ઊતરી પડે છે અને ગમે તેમ કરીને કામ પૂરું કરે છે. પણ જો છ મહિનાની છૂટ મળી, તો તે કાગળો ભેગા કરશે, દસ લોકોને સલાહ પૂછશે, નકામા રિસર્ચ કરશે અને આખરે થાકીને કામ અધૂરું મૂકી દેશે. લાંબો સમય વાસ્તવમાં આળસ અને ડરને જન્મ આપે છે.

સોશિયલ મીડિયા કે વૉટ્સએપ પર આ માનસિકતા રોજ દેખાય છે. ધારો કે સોસાયટીના વૉટ્સએપ ગ્રૂપમાં નિયમ બને કે આવતા વર્ષના ગણેશોત્સવ માટે બધાએ પોતાના સૂચનો આપવાના છે, અને સમય આપ્યો આઠ મહિનાનો. કોઈ માણસ સાદું સૂચન નહીં લખે. સૌને લાગશે કે આ તો બહુ મોટો પ્રોજેક્ટ છે. લોકો ગૂગલ પરથી આખા નિબંધો ઉતારશે, પાવરપોઇન્ટ જેવી લાંબી ચર્ચાઓ કરશે, ખોટા ખર્ચા વિચારશે અને છેલ્લે કંઈ કર્યા વગર પ્રોજેક્ટ વિખેરાઈ જશે. એ જ સૂચન જો સાંજે પાંચ વાગ્યા સુધીમાં માગ્યું હોત, તો કામ બે મિનિટમાં પતી ગયું હોત.

સમસ્યા સમયની અછત નથી હોતી, વધારાનો સમય પોતે એક ભ્રમણા છે. જ્યારે તમે કોઈ કામને વધુ પડતો સમય આપો છો, ત્યારે તમે વાસ્તવમાં તેને વધુ પડતી અડચણો ભેટ આપો છો.

જે કામ માટે અનંત મુદત મળે છે, તે કામ મોટા ભાગે ક્યારેય પૂરું નથી થતું.