ગૌણ બાબતોમાં અટવાઈ જવું

જીવનમાં ઊર્જા મર્યાદિત છે અને બકવાસ અમર્યાદિત છે. મોટાભાગના માણસો આખી જિંદગી પાયાના કામો છોડીને પરચૂરણ વિગતોમાં વેડફી નાખે છે. આ વૃત્તિને અંગ્રેજીમાં 'મેજરિંગ ઇન ધ માઇનર્સ' કહે છે. જે વાતનું કોઈ દીર્ઘકાલીન મૂલ્ય નથી, તેમાં આખું મગજ ખર્ચી નાખવું. ભવિષ્ય બદલી શકે તેવા નિર્ણયો પેન્ડિંગ રહે અને લેટરહેડનો ફોન્ટ કેવો રાખવો તેની ચર્ચામાં સાંજ પડી જાય. આ કોઈ ભૂલ નથી, આ આળસુ મનની સલામત ભાગબટાઈ છે.

આ વિચાર અમેરિકન મોટિવેશનલ વક્તા જિમ રોને બહુ ધારદાર રીતે લોકપ્રિય બનાવ્યો હતો. એમનું સીધું વાક્ય હતું કે બિનમહત્વની બાબતોમાં નિષ્ણાત ન બનો. માણસ જ્યારે અઘરા અને અગવડભર્યા મોટા પડકારોનો સામનો કરવાથી ડરે છે, ત્યારે તે નાની, ક્ષુલ્લક બાબતોને સર્વોચ્ચ અગ્રતા આપી દે છે. નાની બાબતો પતાવવામાં એક બનાવટી સંતોષ મળે છે. કંઈક કામ કર્યાનો ભ્રમ ઊભો થાય છે, પણ પરિણામ શૂન્ય રહે છે.

આ રોગ આપણી જાહેર વ્યવસ્થામાં ઊંડે સુધી ઘર કરી ગયો છે. ભારતીય ચૂંટણીઓ આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. કોઈ એક વિધાનસભા કે લોકસભા મતવિસ્તારના મૂળ મુદ્દા કયા હોય? પીવાનું શુદ્ધ પાણી, ખખડધજ સરકારી હોસ્પિટલો, યુવાનોની બેરોજગારી અને ગુણવત્તાવાળી શાળાઓ. આ પાયાના પ્રશ્નો છે. પણ ચૂંટણી પ્રચાર શરૂ થાય એટલે આખી ચર્ચા ક્યાં ફંટાઈ જાય? કોઈ નેતાએ સભામાં કયો અપશબ્દ બોલ્યો, કોણે મંચ પર કેવો ઝભ્ભો પહેર્યો, યાત્રામાં કયું ગીત વાગ્યું કે સોશિયલ મીડિયા પર કયા જૂના નિવેદનની ક્લિપ વાયરલ થઈ. ઉમેદવારો અને મતદારો બંને પાંચ વર્ષનું ભવિષ્ય નક્કી કરવાને બદલે પાંચ દિવસ ચાલનારા વિવાદોમાં ડૂબી જાય છે.

પરિણામ એ આવે છે કે ચૂંટણી પૂરી થાય ત્યારે રોડ-રસ્તા તૂટેલા જ રહે છે અને નેતાઓ પોતાનું ગણિત સાધી લે છે. આ જ ખેલ વેપારમાં અને સંબંધોમાં પણ ચાલે છે. પ્રોડક્ટની ગુણવત્તા સુધારવાને બદલે વિઝિટિંગ કાર્ડના કાગળની જાડાઈ નક્કી કરવામાં અઠવાડિયાં બગાડતો વેપારી ક્યારેય મોટી કંપની બનાવી શકતો નથી. મૂળ સમસ્યા તરફ પીઠ ફેરવીને છીછરી વિગતોની માવજત કરવી એ બૌદ્ધિક નાદારી છે.

જે લડાઈઓ જીતવાથી પણ કોઈ ફરક પડતો નથી, તેમાં જિંદગી હારી જવાનું બંધ કરો.