લાઈફ લોડ

ઓફિસનું કામ કે ભણવાનો ભાર માપવો સહેલો છે. ટાઈમટેબલ જોઈને ગણતરી થઈ જાય કે આજે કેટલા કલાક કામ કર્યું. પણ ખરી થાક માત્ર કમ્પ્યુટર કે ચોપડી સામે બેસવાથી નથી લાગતી. માણસ પોતાની સાથે ઘર, સંબંધો, સ્વાસ્થ્ય અને અસંખ્ય નાની ચિંતાઓનો એક અદ્રશ્ય પટારો લઈને ફરે છે. આ આખા વજનને આધુનિક વેલનેસ સાહિત્યમાં 'લાઈફ લોડ' કહે છે. આ શબ્દ કોઈ એક વૈજ્ઞાનિકે બનાવેલો સત્તાવાર નિયમ નથી, પણ રોજિંદી દોડધામનું બહુ વ્યવહારુ સત્ય છે. તમારી કાર્યક્ષમતા માત્ર ઓફિસના ટાસ્ક પર નહીં, પાછળ ચાલતા આ છૂપા પ્રોસેસર પર નિર્ભર કરે છે.

આપણે ધારી લઈએ છીએ કે કામ પૂરું થાય એટલે મગજ હળવું થઈ ગયું. હકીકત જુદી છે. બીમાર મા-બાપની દવાનો ખર્ચ, તૂટતા સંબંધોની કચકચ, બાકી રહેલું હોમલોનનું વ્યાજ કે ઘરની રોજિંદી માથાકૂટ શરીરની ઊર્જા ચૂસી લે છે. તમે આરામ કરવા બેસો તો પણ અંદર એક અવાજ ચાલુ રહે છે. મગજને બેવડું કામ કરવું પડે છે—એક બહારનું કામ પતાવવાનું અને બીજું આ અદ્રશ્ય તણાવને છુપાવવાનું. પરિણામે, નાના કામમાં પણ માણસ ધબડકો કરી બેસે છે, કારણ કે એની બેટરી પહેલેથી ખાલી થઈ ચૂકી હોય છે.

કોટા કે અમદાવાદમાં બારમા ધોરણની બોર્ડ કે નીટની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓને જુઓ. ટાઈમટેબલમાં માત્ર બાર કલાકનું વાંચન દેખાય છે. પણ એ કિશોરના માથે કયો બોજ છે? પિતાએ ખેતર ગીરવે મૂકીને ભરેલી લાખો રૂપિયાની ફીનું વજન, હોસ્ટેલના ગંદા ખાવાની તકલીફ અને 'જો પાસ નહીં થાઉં તો આખું ખાનદાન શું કહેશે' એવો સતત ડર. આ બધો એનો લાઈફ લોડ છે. શિક્ષકો ફરિયાદ કરે છે કે છોકરો ધ્યાન નથી આપતો. સત્ય એ છે કે ચોપડી સામે બેઠેલા મગજમાં પહેલેથી જ જીવનના બોજનો કચરો ભરેલો છે. એ થાકીને હારી જાય ત્યારે લોકો એને આળસુ કહીને હાથ ધોઈ નાખે છે.

જ્યાં સુધી તમે તમારા જીવનનો આ છૂપો બોજ ઘટાડતા નથી, ત્યાં સુધી કોઈ ટાઈમ મેનેજમેન્ટ કામ નથી આવવાનું. દિવસમાં ચોવીસ કલાક બધા પાસે છે, પણ બધાની માનસિક ક્ષમતા સરખી નથી હોતી. વધારાના તણાવને ફગાવતાં શીખવું પડે. જો તમે પથ્થર ભરેલી બોરી પીઠ પર બાંધીને દોડશો, તો દોડવાના શૂઝ ગમે તેટલા મોંઘા હોય, પગ લથડવાના જ છે.

માણસ કામના બોજથી ઓછો, અને કામ સિવાયના ભારથી વહેલો તૂટી જાય છે.