છેલ્લી વખતનો નિયમ

જીવનની મોટાભાગની બાબતો અચાનક પૂરી થઈ જાય છે અને આપણને ખબર પણ નથી પડતી. તમે કોઈ દિવસ શેરીમાં ગિલ્લીદંડા રમ્યા હશો. તે દિવસ તમારા બાળપણની એ રમતનો છેલ્લો દિવસ હતો, પણ તે સાંજે તમને એ ભાન નહોતું. આ જ છે ‘લાસ્ટ ટાઈમ પ્રિન્સિપલ’. આપણે માની લઈએ છીએ કે રોજિંદા કામો અનંતકાળ સુધી ચાલવાના છે. વાસ્તવમાં દરેક ક્રિયાનો એક અંતિમ દિવસ નક્કી હોય છે, જે આપણી જાણ બહાર જતો રહે છે.

આ વિચાર પ્રાચીન સ્ટોઈક ફિલસૂફોના મૃત્યુ-ચિંતનમાંથી આવે છે. આધુનિક સમયમાં વિલિયમ અર્વાઈન અને સેમ હેરિસ જેવા લેખકોએ તેને લોકપ્રિય બનાવ્યો. માણસ દુઃખી એટલા માટે થાય છે કારણ કે તે ક્ષણોને અમર માની બેસે છે. જ્યારે તમને ખ્યાલ આવે કે આ કદાચ છેલ્લી મુલાકાત છે, ત્યારે તમારો અહંકાર અને કંટાળો બંને આપોઆપ ઓગળી જાય છે. આ કોઈ નિરાશાવાદ નથી, બલ્કે વર્તમાનમાં હાજર રહેવાની તીવ્ર દવા છે.

આ નિયમની ખરી કિંમત હોસ્પિટલના આઈસીયુ વોર્ડ બહાર ઊભેલા સગાંને સમજાય છે. પિતાજી રોજ સવારે ચાની પ્યાલી સાથે કોઈ જૂની સલાહ આપતા હોય ત્યારે દીકરો અકળાતો હોય છે. પછી એક દિવસ પિતાજીને સ્ટ્રોક આવે છે અને સિવિલ હોસ્પિટલના સ્ટ્રેચર પર લઈ જવા પડે છે. હવે એ અવાજ ક્યારેય સંભળાવાનો નથી. છેલ્લી વાર જ્યારે એમણે ખભા પર હાથ મૂક્યો હતો, ત્યારે ખબર હોત કે આ આખરી સ્પર્શ છે, તો શું તમે મોબાઈલમાં મોઢું રાખીને બેઠા હોત?

આપણે માનીએ છીએ કે વિદાય હંમેશા ઢોલ-નગારા કે અશ્રુભીની આંખો સાથે આવે છે. હકીકતમાં આખરી ક્ષણો સાવ શાંતિથી, દરવાજો બંધ કર્યા વિના જતી રહે છે. ઘરડો ડૉક્ટર જ્યારે પોતાની ક્લિનિકમાં છેલ્લું સ્ટેથોસ્કોપ મૂકે છે, ત્યારે એને ઘણીવાર ખ્યાલ નથી હોતો કે આ છેલ્લો દર્દી હતો. જે ક્ષણને તમે સામાન્ય ગણીને વેડફી નાખો છો, તે કદાચ તમારા જીવનની અંતિમ પુનરાવૃત્તિ હોઈ શકે છે.

જે વાત કાયમ રહેવાની નથી, એને કંટાળાજનક ગણવાની ભૂલ ક્યારેય ન કરશો.