સસલા જેવા વિચારો

અમુક વિચારો સસલા જેવા હોય છે. તે અચાનક ઝાડીમાંથી બહાર કૂદી પડે છે. ખૂબ ઝડપી, ખૂબ ઉત્સાહી અને જોવામાં આકર્ષક. પણ ક્ષણભરમાં તે ક્યાંક ગાયબ થઈ જાય છે. આ શબ્દ કયા પુસ્તકમાંથી આવ્યો કે કોણે પહેલી વાર વાપર્યો તેની કોઈ આધારભૂત વિગત મળતી નથી. પણ સમકાલીન મેનેજમેન્ટ અને વ્યવહારુ દુનિયામાં આ રૂપક સ્પષ્ટ છે. સસલા જેવા વિચારો એટલે અતિ ઝડપે આવતા, ઉત્તેજના જગાવતા, પણ પૂરતા વજન વિનાના કાચા તુક્કા.

આપણને લાગે છે કે મગજમાં નવો ચમકારો થયો એટલે ક્રાંતિ થઈ ગઈ. માણસ પોતાની જ ઝડપથી અંજાઈ જાય છે. એક વિચાર પર કામ પૂરું થાય તે પહેલાં બીજું સસલું સામે દોડે છે. મન તેના પાછળ ભાગે છે. પરિણામ શૂન્ય. વિચારની કિંમત તેના આવવાની ઝડપમાં નથી, ટકી રહેવાની ક્ષમતામાં છે. જે વિચાર જમીન પર ઊભો રહી શકતો નથી, તે માત્ર એક ક્ષણિક ધૂંધળાપણું છે. યોજનાઓનો ઢગલો થાય છે, પણ નક્કર કામ કશું થતું નથી.

આ રોગ આપણી સરકારી કચેરીઓ અને સચિવાલયોમાં સૌથી વધુ જોવા મળે છે. કોઈ નવો ઉત્સાહી બાબુ આવે એટલે તરત ત્રણ નવા સસલા છોડે. સ્વચ્છતા માટે નવી એપ, ફાઈલોના નિકાલ માટે નવું પોર્ટલ, જનતા માટે નવો હેલ્પલાઈન નંબર. પ્રેસનોટ છપાય, મીટિંગોના દોર ચાલે, જૂના ક્લાર્કો ગભરાયેલી આંખે નવી પીપીટી જુએ. છ મહિના પછી એ સાહેબની બદલી થઈ જાય અને નવો પોર્ટલ સર્વર પર ધૂળ ખાતો હોય. પેન્ડિંગ ફાઈલોનો પહાડ ત્યાંનો ત્યાં જ રહે છે.

બાબુશાહીને કાયમી ઉકેલો કરતાં આવા સસલા જેવા ચમકારા વધુ માફક આવે છે. કારણ કે તેમાં કામ કરવાનો ઢોંગ પૂરો મળે છે, પણ જવાબદારી લેવી પડતી નથી. જ્યારે મૂળ પાયાનું કામ કંટાળાજનક અને ધીમું હોય છે. ટેબલ સાફ રાખવું, કાયદાનું પાલન કરવું અને અરજદારને સમયસર સાંભળવો એ કાચબાની ધીમી ચાલ છે. પણ વ્યવસ્થા એનાથી જ ચાલે છે, અઠવાડિક સસલાઓથી નહીં.

દોડતા સસલા પાછળ ભાગનારો શિકારી દિવસના અંતે હંમેશાં ભૂખ્યો જ ઊંઘે છે.