ફેલ્ડર-સિલ્વરમેન મોડેલ

બધા માણસો એક જ રીતે વિચારતા કે શીખતા નથી. આ કોઈ આધ્યાત્મિક જ્ઞાન નથી, સાયકોલોજી છે. ૧૯૮૮માં રિચર્ડ ફેલ્ડર અને લિન્ડા સિલ્વરમેને એન્જિનિયરિંગના વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મોડેલ બનાવ્યું. તેમણે માણસની માહિતી પચાવવાની રીતને ચાર ધરી પર માપી. તમે સક્રિય છો કે ચિંતનશીલ? તમને સીધા આંકડા અને હકીકતો ગમે છે કે અંતર્જ્ઞાન અને મોટા વિચારો? તમે જોઈને ઝડપથી સમજો છો કે વાંચીને? અને તમે એક પછી એક પગથિયું ચડીને શીખો છો કે એકસામટો મોટો નકશો જોઈને?

આ મોડેલનું સૌથી મોટું સત્ય એ છે કે કોઈ પણ માણસ પાક્કો કોઈ એક ખાનામાં ફિટ થતો નથી. આ કોઈ જન્મકુંડળી નથી. પણ જ્યારે બે અલગ ઢાંચાના માણસો એક જ છત નીચે કામ કરે છે, ત્યારે ઝઘડા થાય છે. એક માણસ ડેટા માગે છે, બીજો વિઝન આપે છે. એક માણસ કામ શરૂ કરીને શીખવા માગે છે, બીજો રૂમ બંધ કરીને વિચારવા બેસી જાય છે. જો તમને સામેવાળાનું મગજ કઈ ફ્રિક્વન્સી પર ચાલે છે તેની ખબર ન હોય, તો સંવાદ તૂટી જાય છે.

દલાલ સ્ટ્રીટ પર આ ખેલ રોજ જોવા મળે છે. રાજકોટના એક ટ્રેડર નયનભાઈ આખો દિવસ ચાર્ટ, કૅન્ડલસ્ટિક અને લાઈવ ભાવની વધઘટ જોઈને જ સોદા મારે છે. તેઓ વિઝ્યુઅલ અને એક્ટિવ છે. બીજી તરફ તેમના પાર્ટનર પ્રવીણભાઈ આખો દિવસ કંપનીઓની એન્યુઅલ રિપોર્ટ, બેલેન્સ શીટ અને ભવિષ્યની થિયરીઓ વાંચ્યા કરે છે. તેઓ ઈન્ટ્યુઈટિવ અને રિફ્લેક્ટિવ છે. નયનભાઈને લાગે છે કે પ્રવીણભાઈ ખાલી બેસી રહે છે. પ્રવીણભાઈને લાગે છે કે નયનભાઈ જુગાર રમે છે. બંને સાચા હોઈ શકે છે, પણ બંનેની માહિતી પચાવવાની રીત જમીન-આસમાન જેટલી જુદી છે.

દુનિયા એવા લોકોથી ભરેલી છે જે પોતાની રીતને જ એકમાત્ર સાચી રીત માને છે. જ્યારે શિક્ષણ કે ધંધામાં નિષ્ફળતા મળે છે, ત્યારે મોટા ભાગે બુદ્ધિનો વાંક નથી હોતો. વાંક એ વાતનો હોય છે કે ખોટા ઢાંચાના માણસને ખોટી ભાષામાં સમજાવવામાં આવી રહ્યું હતું. જ્યાં સુધી તમે સામેવાળાનું પ્રોસેસર નહીં સમજો, ત્યાં સુધી તમારો સોફ્ટવેર ક્યારેય રન નહીં થાય.

સામેવાળો મૂર્ખ નથી હોતો, એનું મગજ ફક્ત બીજા વાયરિંગ પર દોડતું હોય છે.