ડાબોડી લડવૈયાની પરિકલ્પના

દુનિયામાં લગભગ નેવું ટકા માણસો જમણેરી છે. માત્ર દસ ટકા લોકો ડાબા હાથનો ઉપયોગ કરે છે. સવાલ એ છે કે ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન આ લઘુમતી સાવ ખતમ કેમ ન થઈ ગઈ? ડાબોડી હોવું એ માત્ર એક આદત નથી, મગજની રચના સાથે જોડાયેલી બાબત છે. સામાન્ય રીતે જે લક્ષણ લઘુમતીમાં હોય, કુદરત ધીમે ધીમે તેની બાદબાકી કરી નાખે છે. પણ ડાબોડીઓ હજારો વર્ષોથી જીવી ગયા છે. આ રહસ્ય પાછળ શારીરિક તાકાત નહીં, પણ અચાનક હુમલો કરવાનો કુદરતી ફાયદો છુપાયેલો છે.

આ વાત સમજાવી શાર્લોટ ફોરી અને મિશેલ રેમન્ડ નામના ફ્રેન્ચ સંશોધકોએ, વર્ષ ૨૦૦૪માં. તેમણે જોયું કે જે આદિવાસી સમાજોમાં ખૂનરેજી અને સામસામે મારામારીનું પ્રમાણ વધુ હતું, ત્યાં ડાબોડી લોકોની વસ્તી પણ પ્રમાણમાં વધારે હતી. સિદ્ધાંત સાવ સીધો છે: સામસામે યુદ્ધમાં અજાણ્યા એન્ગલથી આવતો ઘા જીવલેણ નીવડે છે. જમણેરી માણસ હંમેશાં બીજા જમણેરી સામે લડવા ટેવાયેલો હોય છે. અચાનક ડાબો હાથ સામે આવે ત્યારે તેનું મગજ ગૂંચવાય છે. ડાબોડી લડવૈયાને આ અણધાર્યા આંચકાનો સીધો લાભ મળે છે.

આ માત્ર તલવારબાજી કે બોક્સિંગ પૂરતું સીમિત નથી. આપણી આખી સિસ્ટમ બહુમતીના નિયમો પ્રમાણે ગોઠવાયેલી છે. જે માણસ અસામાન્ય દિશામાંથી આવે છે, તેની સામે રોજિંદા રક્ષણાત્મક નિયમો નિષ્ફળ જાય છે. જ્યારે મોટા ભાગના લોકો એક જ પદ્ધતિથી વિચારે છે, ત્યારે વિરુદ્ધ ખૂણેથી આવતો વિચાર એકાએક પરિણામ બદલી નાખે છે. લઘુમતી હોવું એ નબળાઈ નથી. જ્યાં સુધી સામેવાળો તમારી ચાલ પારખી ન શકે, ત્યાં સુધી એ તમારું સૌથી ઘાતક હથિયાર છે.

અમદાવાદની એક સરકારી સિવિલ હોસ્પિટલના ઇમરજન્સી વોર્ડની કલ્પના કરો. રાત્રે અચાનક વીસ દર્દીઓ ગંભીર હાલતમાં આવે છે. દરેક યુવાન ડૉક્ટર પાઠ્યપુસ્તકના ચોક્કસ પ્રોટોકોલ પ્રમાણે કામ કરે છે. અકસ્માતનો દર્દી આવે એટલે સીધું જમણી બાજુ ઊભા રહીને ચોક્કસ સાધન હાથમાં લેવાની વર્ષો જૂની ટેવ. અચાનક એક ડૉક્ટર એવો આવે છે જે ડાબોડી છે. તેની પકડવાની રીત, સોય ભરાવવાનો ખૂણો અને અંગ જોવાનો દ્રષ્ટિકોણ સાવ ઊંધો છે. જ્યાં સામાન્ય સિસ્ટમ અટકે છે, ત્યાં આ જુદો એન્ગલ પળવારમાં જીવ બચાવી લે છે, કારણ કે તેણે નિયમિત ઢાંચાને અવગણીને દર્દીને જોયો છે.

દુનિયા જ્યારે એક જ હાથ સામે રક્ષણ મેળવવા ટેવાયેલી હોય, ત્યારે અસલી ઘા ઊંધી દિશામાંથી જ પડે છે.