ઇગોસર્ફિંગ

ગૂગલના સર્ચ બારમાં જઈને પોતાનું જ નામ ટાઈપ કરવું અને એન્ટર દબાવવું. આ આદતનું નામ છે ઇગોસર્ફિંગ. દુનિયા તમારા વિશે શું બોલે છે, તમારો કોઈ જૂનો ફોટો કે ભૂલી ગયેલો લેખ ક્યાંય પડ્યો છે કે નહીં, એ તપાસવાની આ ડિજિટલ ઉત્સુકતા છે. માણસ અરીસા સામે ઊભો રહીને વાળ સરખા કરે એ શારીરિક નખરાં છે. ઇગોસર્ફિંગ એ સ્ક્રીન સામે બેસીને થતું આત્માનું નખરું છે.

આ શબ્દ શોન કાર્ટન નામના લેખકે ૧૯૯૫માં ઘડ્યો હતો અને વાયર્ડ મેગેઝિનની એક કટારમાં પહેલી વાર છપાયો હતો. ત્યારે ઇન્ટરનેટ નવું હતું. આજે સર્ચ એન્જિન બદલાયાં છે, પણ માણસની ભૂખ એ જ છે. શરૂઆતમાં આ મનોરંજન લાગતું હતું. હવે એ પ્રતિષ્ઠા જાળવવાનો એક માનસિક રોગ બની ગયું છે. લોકો કલાકો સુધી પોતાની જ ડિજિટલ છાપ શોધવામાં ગાળે છે.

આ આદત પાછળ અહંકાર ઓછો અને અસલામતી વધુ હોય છે. આપણને સતત ચિંતા રહે છે કે અજાણ્યા લોકોની નજરમાં આપણી શી કિંમત છે. તમે જે ક્ષણે બીજાના અભિપ્રાય શોધવા માટે કીબોર્ડ ખખડાવો છો, એ જ ક્ષણે તમે તમારા મનની શાંતિ અલ્ગોરિધમના હાથમાં સોંપી દો છો. સ્ક્રીન પર દેખાતી પ્રથમ લિંક નક્કી કરે છે કે તમારો દિવસ સારો જશે કે ખરાબ.

આ માનસિકતા ઘરના સંબંધોમાં પણ ઝેરી બનીને ઘૂસે છે. ધારો કે એક નવી પરણેલી વહુ સાસરે આવીને સોશિયલ મીડિયા પર પોતાના લગ્નના ફોટા કે વીડિયો મૂકે છે. બીજા દિવસે તે ચોરીછૂપીથી સર્ચ કરે છે કે સાસુ કે નણંદે ફેસબુક પર પોતાના વિશે કે પોતાની રસોઈ વિશે કંઈ લખ્યું છે કે નહીં. સાસુ પણ વહુના જૂના ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટને ગૂગલ કરીને એના ભૂતકાળના ફોટા ફંફોસવા બેસે છે. મોઢામોઢ વાત કરવાનો સંવાદ મરી જાય છે અને બંને પક્ષે સ્ક્રીન પર બીજાના મૂલ્યાંકનની જાસૂસી ચાલુ રહે છે.

પોતાનું નામ સ્ક્રીન પર શોધવા નીકળેલા માણસને આખી દુનિયા દેખાય છે, માત્ર પોતાની વાસ્તવિકતા દેખાતી નથી.