ડિજિટલ પોઇઝનિંગ

કૂવામાં ઝેર નાખી દો એટલે આખા ગામનું પાણી પીવા જેવું ન રહે. ડિજિટલ પોઇઝનિંગ આ જ જૂની લડાઈનું આધુનિક હથિયાર છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની નવી સિસ્ટમો ઈન્ટરનેટ પર પડેલો લાખો કલાકારો અને લેખકોનો ડેટા પૂછ્યા વગર ચોરી લે છે. પોતાના મોડેલને તાલીમ આપવા માટે આ મફત માલ વાપરે છે. આ લૂંટ સામે ઊભા થયેલા નવા સોફ્ટવેર હવે ઈમેજ કે લખાણમાં એવી અદૃશ્ય ભેળસેળ કરી દે છે, જે માનવ આંખને પકડાતી નથી. પણ જ્યારે કોઈ મશીન તેને વાંચે, ત્યારે તેના આખા અલ્ગોરિધમનું મગજ ફરી જાય છે. આ ડેટાનું ઝેર છે.

આ શબ્દ ટેકનોલોજી અને ડેટા સિક્યુરિટીના આધુનિક સંશોધકો વચ્ચે ચર્ચામાં આવ્યો છે. તેનો કોઈ એક ચોક્કસ શોધક નથી, પણ વિચાર ચોખ્ખો છે. શિકારીને મારવા માટે શિકારે પોતે જ ઝેરી બની જવું. જો તમે કોઈ ચિત્રકારના કૂતરાનું પેઇન્ટિંગ ચોરો, તો એ ઝેરી ડેટા જોઈને મશીન તેને પર્સ કે કાર સમજવા લાગે છે. ચોરી કરનારને મળેલો માલ વાપરવા જેવો રહેતો નથી.

આની અસર સીધી બૌદ્ધિક સંપત્તિના રક્ષણ સાથે જોડાયેલી છે. જો મોટી કંપનીઓ નાના માણસોની સર્જનાત્મકતા મફતમાં હડપ કરી જતી હોય, તો બચાવનો રસ્તો કાયદાકીય અદાલતો કરતાં આ તકનીકી અવરોધ બને છે. ઈન્ટરનેટ પર હવે અસલ અને નકલી વચ્ચેનો ભેદ ભૂંસાઈ રહ્યો છે. માહિતીના વિશાળ સાગરમાં જો થોડુંક ઝેર ભળી જાય, તો કરોડો રૂપિયાના સુપરકોમ્પ્યુટરો પણ ભ્રમિત થઈને કચરો પેદા કરવા માંડે છે.

સુરતના કાપડ બજારની વાત કરીએ. રિંગ રોડ પર બેઠેલા એક હોંશિયાર ડિઝાઇનરે રાત-દિવસ એક કરીને બાંધણી અને ડિજિટલ પ્રિન્ટના અસલ મોટિફ્સ બનાવ્યા. સોશિયલ મીડિયા પર સેમ્પલ મૂકતાં જ સામેના માર્કેટવાળા એ આર્ટવર્ક ચોરીને સીધા મશીનમાં નાખી સસ્તા કાપડ પર છાપી મારતા. હવે ડિઝાઇનરે પોતાના ફોટામાં એવી ડિજિટલ કરામત કરી કે નકલખોરનું સોફ્ટવેર જ્યારે તેને પ્રોસેસ કરે ત્યારે અસલ ડિઝાઇનને બદલે વિચિત્ર ધાબા અને ખરાબ રંગો જ બહાર આવે. સામેવાળાના ૧૦ લાખના પ્રિન્ટિંગ રોલ નકામા ગયા. મહેનત ચોરનારા સામે આ ડિજિટલ બદલો હતો.

ચોરી કરનારને ક્યારેય તૈયાર માલ નથી મળતો, ક્યારેક હાથમાં જીવલેણ ભ્રમ આવી જાય છે.