ડેલિગ્રો સિદ્ધાંત

કામ સોંપવું એ માત્ર તમારો બોજ હળવો કરવાની કળા નથી. સાચું ડેલિગેશન બીજા માણસને મોટો બનાવવાનું સાધન છે. આ વિચારમાંથી ‘ડેલિગ્રો’ શબ્દ બન્યો છે — ડેલિગેટ કરીને ગ્રો કરવું, સોંપીને વિકસાવવું. મોટા ભાગના લોકો કામ બીજાને સોંપતી વખતે કંજૂસ હોય છે. તેમને ડર હોય છે કે સામેવાળો ભૂલ કરશે. પરિણામે તેઓ જાતે જ બધું પકડી રાખે છે અને થાકીને લોથપોથ થઈ જાય છે.

આ ચોક્કસ શબ્દ કોણે પહેલી વાર વાપર્યો તે જાણીતું નથી. કદાચ બિઝનેસ અને સેલ્ફ-હેલ્પ સાહિત્યમાંથી આ શબ્દપ્રયોગ વહેતો થયો છે. પણ એનો મર્મ બહુ સ્પષ્ટ છે: જ્યારે તમે કોઈ વ્યક્તિને માત્ર સૂચનાઓ આપવાને બદલે પૂરી સત્તા અને જવાબદારી સોંપો છો, ત્યારે તેનો અસલી વિકાસ થાય છે. તેને ભૂલો કરવાનો હક મળવો જોઈએ. ભૂલ વગર કોઈ મેનેજર કે માણસ ઘડાતો નથી.

આ વાત સમજવી હોય તો આપણા સંયુક્ત કુટુંબના ઘરસંસારને જુઓ. સાસુ આખી જિંદગી રસોડાની ચાવીઓ પોતાની કમરે બાંધી રાખે છે. નવી વહુ ઘરમાં આવે ત્યારે સાસુ તેને શાક સુધારવા આપે, પણ વઘાર જાતે જ કરે. મસાલા કેટલા નાખવા તે પણ પોતે જ નક્કી કરે. પરિણામ એ આવે કે દસ વર્ષ પછી પણ વહુ નિર્ણય લેતાં ડરે છે. સાસુ ફરિયાદ કરતી રહે છે કે વહુથી ઘર સંભળાતું નથી. હકીકતમાં સાસુએ ક્યારેય સત્તા સોંપી જ નહોતી, માત્ર મજૂરી સોંપી હતી.

જ્યાં સુધી તમે લગામ નહીં છોડો, ત્યાં સુધી સામેવાળો ઘોડો દોડાવતાં નહીં શીખે. પતિ-પત્નીના સંબંધોમાં પણ આ જ બને છે. જો એક જ વ્યક્તિ ઘરના તમામ નાણાકીય નિર્ણયો પોતાના હાથમાં રાખશે, તો બીજી વ્યક્તિ આર્થિક રીતે કાયમ પાંગળી જ રહેશે. ડેલિગ્રોનો અર્થ છે કે પરિણામની જવાબદારી સાથે ભૂલ કરવાની આઝાદી આપવી. થોડું નુકસાન થશે, પણ માણસ તૈયાર થશે.

કામ વહેંચશો તો કામ પતશે, સત્તા વહેંચશો તો માણસ ઊભો થશે.