કોસ્ટલ નેવિગેશન અલ્ગોરિધમ

સીધો રસ્તો હંમેશાં શ્રેષ્ઠ હોતો નથી. રોબોટિક્સ વિજ્ઞાનમાં એક મજાનો નિયમ છે: જો અંધારા ઓરડામાં મશીનને એક છેડેથી બીજા છેડે જવું હોય, તો તે વચ્ચેના ખુલ્લા મેદાનમાંથી સીધું દોડવાને બદલે દીવાલની નજીકથી પસાર થશે. દરિયાઈ જહાજો જેમ કિનારો પકડીને ચાલે તેમ. ખુલ્લા મેદાનમાં અંતર ટૂંકું પડે, પણ દિશા ભૂલવાનું જોખમ સો ગણું વધી જાય છે. દીવાલ કે કિનારો સ્પર્શક્ષમ આધાર આપે છે. આ પદ્ધતિને રોબોટિક્સમાં 'કોસ્ટલ નેવિગેશન અલ્ગોરિધમ' કહે છે.

આ વિચાર રોબોટિક્સના નિષ્ણાતો નિકોલસ રોય અને સેબેસ્ટિયન થ્રુને ૧૯૯૯ના ગાળામાં રજૂ કર્યો હતો. એમણે જોયું કે રોબોટ જ્યારે સૌથી ટૂંકો રસ્તો પસંદ કરે છે, ત્યારે સેન્સર્સમાં અનિશ્ચિતતા જમા થતી જાય છે. પરિણામે મશીન રસ્તો ભટકી જાય છે. પણ જો તે જાણીજોઈને જાણીતા સીમાચિહ્નો કે દીવાલો તરફ થોડો વળાંક લે, તો થોડો સમય વધુ બગડે ખરો, પણ તે સતત જાણીતી સપાટીથી પોતાનું ચોક્કસ સ્થાન માપી શકે છે. આ માત્ર કોમ્પ્યુટર સાયન્સ નથી, વ્યવહારુ જીવનનો નક્કર પાઠ છે.

આપણે ઘણીવાર ઝડપના મોહમાં એવા રસ્તે નીકળી પડીએ છીએ જ્યાં કોઈ માર્ગદર્શક આધારસ્તંભ નથી હોતા. સ્ટાર્ટઅપ હોય કે અંગત કારકિર્દી, નવોદિતો ટૂંકા રસ્તે દોડે છે અને અધવચ્ચે અટવાઈ જાય છે. ડાહ્યા માણસો લાંબો ફેરો સ્વીકારે છે, કારણ કે ત્યાં દર બે ડગલે જાણીતા સીમાચિહ્નો મળતા રહે છે. અનિશ્ચિતતા ઘટાડવા માટે લીધેલો જાણીતો વળાંક ક્યારેય સમયનો બગાડ નથી.

ગુજરાતમાં નવરાત્રિ કે ભાદરવી પૂનમના મોટા ઉત્સવનું આયોજન કરતા મંદિર ટ્રસ્ટને જુઓ. કોઈ બિનઅનુભવી યુવાન ટ્રસ્ટી આવીને કહેશે કે ક્રાઉડ મેનેજમેન્ટ માટે સીધો ડિજિટલ રસ્તો અપનાવો, લાઇનો ઘટાડી દો. પણ જૂના ઘાઘ અનુભવીઓ જાણીજોઈને ભક્તોની ભીડને જૂના બાંધેલા બેરિકેડ્સ, જાણીતી ચોકીઓ અને પરિચિત થાંભલાઓની નજીકથી વાંકાચૂંકા રસ્તે ચલાવશે. ફેરો લાંબો થાય, પણ કંટ્રોલ હાથમાંથી જતો નથી. દરેક ચોકી એક 'કિનારો' છે જ્યાં સ્થિતિ માપી શકાય છે.

અજાણ્યા મેદાનમાં સીધા દોડવા કરતાં જાણીતી દીવાલ પકડીને લંગડાવું વધુ સુરક્ષિત છે.