મોટું કે વધુ સારું રમત

ખિસ્સામાં પડેલી એક નકામી દીવાસળી આપીને કોઈ તમને પેન આપે. પેન બદલામાં ઘડિયાળ મળે અને છેલ્લે ઘડિયાળના બદલામાં આખું ફર્નિચર. આ કોઈ જાદુ નથી. આ પશ્ચિમની એક જૂની સામાજિક રમત છે, જેને 'બિગર ઓર બેટર' કહે છે. નિયમ સાદો છે: તદ્દન મામૂલી વસ્તુથી શરૂઆત કરો અને દરેક સોદામાં સામેવાળા પાસેથી વધુ મૂલ્યવાન ચીજ મેળવતા જાઓ. આ રમત ફક્ત ચીજવસ્તુઓની નથી. જીવન અને કારકિર્દીમાં નાના વિજયને વટાવીને મોટી તકો ઝડપવાની આ એક અદભુત માનસિક પદ્ધતિ છે.

આ રમતના મૂળ કોઈ એક લેખક કે પુસ્તકના નામે નોંધાયેલા નથી. અમેરિકામાં યુવાનોના ગ્રૂપ મનોરંજન માટે શેરીઓમાં આ રમત રમતા. પણ સમય જતાં બિઝનેસ અને પ્રગતિના ચિંતકોએ જોયું કે દુનિયામાં સફળ થનારા મોટા ભાગના લોકો અજાણતાં જ આ ખેલ ખેલી રહ્યા છે. તમે પહેલેથી જ મોટા સિંહાસન પર બેસી શકતા નથી. તમારી પાસે અત્યારે જે હાથવગું સાધન કે કૌશલ્ય છે, તેને હોડમાં મૂકીને તેનાથી એક વેંત મોટું પરિણામ મેળવવું પડે છે. દરેક સફળ સોદો આગળના મોટા સોદા માટેનું ચલણ બને છે.

આપણી સૌથી મોટી ભૂલ એ છે કે આપણે સીધા શિખર પર પહોંચવા માંગીએ છીએ. પરિણામે શરૂઆત જ થતી નથી. જ્યારે તમે હાથમાં રહેલી નજીવી મૂડી કે નાના પદથી સંતુષ્ટ થઈને બેસી જાઓ, ત્યારે પ્રગતિ અટકી જાય છે. બીજી બાજુ, જે માણસ દરેક નાની સિદ્ધિને આગલા મોટા દરવાજાની ચાવી બનાવી દે છે, તે ક્યારેય અટકતો નથી. આખી રમત માત્ર એક સવાલ પર ટકેલી છે: મારી પાસે અત્યારે જે છે, તેના બદલામાં હું આગળ શું મોટું કે વધુ સારું મેળવી શકું?

આપણા દેશના આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં આ સીધું જોવા મળે છે. સુરતના એક નાના દવાખાનામાં સામાન્ય એમબીબીએસ ડૉક્ટર તરીકે શરૂઆત કરનાર યુવાન તરત મલ્ટિસ્પેશ્યાલિટી હોસ્પિટલ નથી ખોલી શકતો. તે પહેલાં નાની ક્લિનિકની પ્રતિષ્ઠાને વટાવીને સોનોગ્રાફી સેન્ટર સાથે ભાગીદારી કરે છે. એ નફા અને જોડાણમાંથી એક નાનું નર્સિંગ હોમ ઊભું કરે છે. પછી તે હોસ્પિટલના નેટવર્કને જોડીને આખું કાર્ડિયાક સેન્ટર ઊભું કરી દે છે. શરૂઆત પાંચસો રૂપિયાની ફીવાળી સામાન્ય ખુરશીથી થઈ હતી, પણ દરેક પગથિયે એમણે જૂનું છોડીને કંઈક મોટું અને વધુ સારું સાધ્યું.

જે માણસ હાથમાં રહેલા કાગળના ટુકડાને પકડી રાખે છે, તે ક્યારેય જમીનનો દસ્તાવેજ મેળવી શકતો નથી.