બી ઓનેસ્ટ રૂલ

કોઈ એક પુસ્તક કે વિચારકના નામે આ નિયમ નોંધાયેલો નથી. છતાં આધુનિક બિઝનેસ અને વ્યક્તિગત વ્યવહારમાં આ એક અણલખાયેલો સર્વોચ્ચ કાયદો છે: 'બી ઓનેસ્ટ રૂલ'. સીધો અને કડવો નિયમ. જ્યારે પણ કોઈ કટોકટી સર્જાય, ભૂલ થાય કે પ્રોડક્ટમાં ખામી નીકળે, ત્યારે બહાનાબાજી કે પીઆર સ્ટંટ કરવાને બદલે સીધું સત્ય બોલી દેવું. લોકો ભૂલ કરનારને માફ કરી દે છે, પણ ઢાંકપિછોડો કરનારને ક્યારેય બક્ષતા નથી. કપટ છુપાવવાનો ખર્ચ હંમેશાં સત્ય સ્વીકારવાના ખર્ચ કરતાં દસ ગણો મોટો હોય છે.

આપણે ત્યાં કોર્પોરેટ જગતમાં મુશ્કેલી આવે એટલે તરત મેનેજમેન્ટ ડિફેન્સિવ બની જાય છે. શબ્દોની માયાજાળ રચીને ગ્રાહકને ભ્રમમાં રાખવાની કોશિશ થાય છે. પણ સોશિયલ મીડિયાના જમાનામાં જૂઠનો આયુષ્યકાળ બહુ ટૂંકો હોય છે. આ નિયમ કોઈ નૈતિક પ્રવચન નથી, એક ઠંડી બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજી છે. સત્ય બોલવું એ સદ્ગુણ કરતાં વધુ એક બચાવ તંત્ર છે. જ્યારે તમે સામે ચાલીને પોતાની ખામી કબૂલી લો છો, ત્યારે સામેવાળાનો ગુસ્સો અડધો થઈ જાય છે. શંકાના વાદળો વિખેરાઈ જાય છે અને વિશ્વાસનું નુકસાન અટકી જાય છે.

ધારો કે કોઈ ભારતીય ફૂડ ડિલિવરી એપ અથવા પેકેજ્ડ ફૂડ બ્રાન્ડના મસાલામાં અચાનક ભેળસેળનો વિવાદ જાગે છે. સામાન્ય વલણ શું હોય? લીગલ નોટિસો મોકલવી, પ્રયોગશાળાના અટપટા આંકડા આપીને સામાન્ય લોકોને મૂરખ બનાવવા અને ટેલિવિઝન પર સફાઈ આપવી. પણ સ્માર્ટ કંપની બી ઓનેસ્ટ રૂલ વાપરે છે. સીઈઓ પોતે સામે આવીને એક સાદી લાઈન કહે છે: 'હા, બેચ નંબર બારમાં અમારાથી ભૂલ થઈ છે. અમે તમામ સ્ટોક પાછો ખેંચીએ છીએ અને દરેક ગ્રાહકને પૈસા પાછા આપીશું.' આ એક નિવેદન કંપનીની છબીને ખાડામાં જતી બચાવી લે છે.

સત્ય હંમેશાં સસ્તું પડે છે કારણ કે તેને યાદ રાખવા માટે વધારાના મગજની જરૂર નથી પડતી. ભારતીય બજારોમાં ગ્રાહક સંબંધો લાગણી અને ભરોસા પર ટકેલા છે. અહીં ચાલાકી પકડાય ત્યારે બ્રાન્ડનું મોત થાય છે. જે ક્ષણે તમે કબૂલો છો કે પરિસ્થિતિ વણસી ગઈ છે, એ જ ક્ષણે તમે ઉકેલ તરફ પહેલું પગલું ભરો છો. સ્પષ્ટતા એ બ્રાન્ડિંગનું સૌથી મોટું હથિયાર છે.

જૂઠ છુપાવવા વકીલોની ફોજ રોકવી પડે છે; સત્ય કહેવા માટે માત્ર કરોડરજ્જુ સીધી રાખવી પડે છે.