આર્મી લીડરશિપ મોડેલ

નેતા એટલે માત્ર ભાષણ આપતો માણસ નહીં. સેનામાં કોઈ વ્યક્તિ માત્ર હુકમો છોડીને આગેવાન નથી બની શકતી. ત્યાં જિંદગી અને મોતનો સવાલ હોય છે. અમેરિકન લશ્કરે પોતાના સિદ્ધાંતોમાંથી એક સાદો, મજબૂત ત્રિકોણ બનાવ્યો: 'બી-નો-ડુ' (હોવું, જાણવું, કરવું). નેતૃત્વ બહારથી લાદેલી સત્તા નથી, પણ આ ત્રણ બાબતોનો સીધો સરવાળો છે.

આ વિચાર યુએસ આર્મીના સત્તાવાર નેતૃત્વ દસ્તાવેજ એડીપી ૬-૨૨ માંથી આવે છે. પહેલું પગથિયું છે 'બી'—તમારું ખુદનું ચરિત્ર, તમારી નૈતિકતા અને તમારી હાજરી. જો તમારામાં કરોડરજ્જુ જ ન હોય, તો બાકીનું બધું નકામું છે. બીજું છે 'નો'—તમારી આવડત, તમારી ટેકનિકલ સમજ અને પરિસ્થિતિનું જ્ઞાન. અજ્ઞાની કમાન્ડર લશ્કરને ખાડામાં ઉતારે. અને ત્રીજું છે 'ડુ'—કાર્યવાહી. નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા, ટીમને પ્રેરણા આપવી અને પરિણામ લાવી બતાવવું.

આ મોડેલની ખરી તાકાત એ છે કે તે ખોટા નેતાઓના ઢોંગને ઉઘાડો પાડે છે. કોર્પોરેટ જગત કે રાજકારણમાં ઘણા લોકો પાસે ડિગ્રી કે હોદ્દો હોય છે, પણ સંકટ આવે ત્યારે તેમનું અસ્તિત્વ ઓગળી જાય છે. માત્ર સિદ્ધાંતો જાણવાથી કોઈ લીડર નથી બનતું. જ્યાં સુધી તમે મેદાનમાં ઉતરીને અગ્નિપરીક્ષામાંથી પસાર ન થાઓ, ત્યાં સુધી તમારા પદની કોઈ કિંમત નથી.

બોલિવૂડના એક મોટા ફિલ્મ સેટની કલ્પના કરો. સેંકડો ટેકનિશિયન, કલાકારો અને કરોડો રૂપિયાનો દાવ. ડિરેક્ટર માત્ર ખુરશી પર બેસીને 'એક્શન' બોલે તે પૂરતું નથી. ડિરેક્ટરે ખુદ શાંત રહેવું પડે (બી), સિનેમેટોગ્રાફી અને સ્ક્રીપ્ટની રજેરજ વિગત જાણવી પડે (નો), અને જ્યારે શૂટિંગમાં મુશ્કેલી આવે ત્યારે જાતે આગળ આવીને ઉકેલ લાવવો પડે (ડુ). જે નિર્દેશક પાસે માત્ર અહંકાર હોય પણ ક્રાફ્ટની સમજ ન હોય, તેની ફિલ્મ સેટ પર જ વિખેરાઈ જાય છે.

હોદ્દો તમને માત્ર બોસ બનાવે છે; તમારું ચરિત્ર, જ્ઞાન અને અમલ જ તમને સાચા લીડર બનાવે છે.