એર સેન્ડવિચ પ્લાન

ઉપર ચમકદાર વિઝન હોય અને નીચે રોજબરોજનું કપરું કામ હોય. વચ્ચે કશું જ ન હોય—સિવાય કે ખાલી હવા. બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજીમાં આને 'એર સેન્ડવિચ' કહે છે. ઉપર બ્રેડનો એક ટુકડો છે અને નીચે બીજો, પણ વચ્ચે માવો કે મસાલો ગાયબ છે. પરિણામે, યોજના કાગળ પર સ્વર્ગ જેવી લાગે છે અને જમીન પર કાગળની હોડી સાબિત થાય છે.

આ રૂપક નીલોફર મર્ચન્ટે પોતાના પુસ્તક 'ધ ન્યુ હાઉ'માં પ્રચલિત કર્યું. કોર્પોરેટ જગતમાં મોટા સાહેબો કાચની કેબિનમાં બેસીને મોટા શબ્દો ફેંકે છે: 'આપણે આવતા વર્ષે માર્કેટ લીડર બનવું છે.' બીજી તરફ ગ્રાઉન્ડ લેવલના કર્મચારીઓ જૂની ફાઇલો અને અધૂરા સાધનો વચ્ચે પિસાતા હોય છે. ટોચના સપના અને નીચેની મહેનત વચ્ચે કોઈ કનેક્શન કે સ્પષ્ટ રોડમેપ હોતો જ નથી.

જ્યારે યોજનામાં હવાનો પોકળ ગઠ્ઠો હોય, ત્યારે જવાબદારી મરી પરવારે છે. નિષ્ફળતા આવે ત્યારે બોસ કહેશે કે કર્મચારીઓ આળસુ છે, અને કર્મચારીઓ કહેશે કે ઉપરવાળા પાગલ છે. કોઈપણ વ્યૂહરચના શબ્દોથી નથી ચાલતી, પ્રક્રિયાથી ચાલે છે. જો તમે એ નક્કી ન કરો કે મંગળવારે બપોરે ત્રણ વાગે કયો માણસ કયું કામ કરશે, તો તમારી મોટી યોજના માત્ર એક મુર્ખાઈભર્યું સ્લોગન છે.

આપણા ભારતીય ક્રિકેટમાં આ દ્રશ્ય વારંવાર જોવા મળે છે. બોર્ડ રૂમમાં બેઠેલા અધિકારીઓ અને ભૂતપૂર્વ ખેલાડીઓ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં જાહેરાત કરે છે: 'અમારું લક્ષ્ય ૨૦૨૭નો વર્લ્ડ કપ જીતવાનું છે.' આ ઉપરની બ્રેડ છે. નીચેની બ્રેડ એ છે કે ટીમ મેદાન પર રમી રહી છે. પણ વચ્ચે શું? ડોમેસ્ટિક ક્રિકેટની પીચો કેવી છે? ફાસ્ટ બોલરોની ઇજાનું મેનેજમેન્ટ કોણ કરશે? મિડલ ઓર્ડરના બેટ્સમેનોને સ્પીન સામે રમવાની તાલીમ કોણ આપશે? આ વચગાળાની કોઈ ઠોસ યોજના હોતી નથી. સીધા ફાઇનલમાં હારીને બધા માથું કૂટે છે.

હવા ભરેલા વચનો પેટ નથી ભરતા, સેન્ડવિચમાં સ્વાદ હંમેશા વચ્ચેના મસાલાનો જ હોય છે.