એઆઈન્ટ્રપ્રિન્યોર

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને આંત્રપ્રિન્યોર—આ બે શબ્દોને જોડીને નવો શબ્દ ઘડાયો છે: એઆઈન્ટ્રપ્રિન્યોર. સાદો અર્થ એટલો જ કે એવો ધંધાદારી જે માણસોના મોટા કાફલાને બદલે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ટૂલ્સ, ચેટબોટ્સ અને ઓટોમેશનને પોતાના વ્યવસાયનું એન્જિન બનાવે છે. આ શબ્દ કોઈ એક ફિલસૂફે પુસ્તક લખીને નથી આપ્યો. સિલિકોન વેલી અને ટેક-જર્નલિઝમની ચર્ચામાંથી ઊપસી આવેલો શબ્દ છે. પણ આ વિચાર ફક્ત નવી ટેકનોલોજીનો પ્રચાર નથી. ધંધો કરવાની જૂની રીત સામેનો આ સીધો પડકાર છે.

પરંપરાગત વેપારનું ગણિત સરળ હતું. તમારે વેચાણ બમણું કરવું હોય તો કર્મચારીઓ પણ બમણા કરવા પડે. ટીમ મોટી થાય એટલે પગાર, ઓફિસની જગા, રજાઓ અને રાજકારણ વધે. એઆઈન્ટ્રપ્રિન્યોર આ ચક્રવ્યૂહને તોડે છે. અહીં એક જ માણસ લેખક છે, ડિઝાઈનર છે, કસ્ટમર સપોર્ટ છે અને કોડર પણ છે. તેના હાથ નીચે કોઈ માણસ નથી, પણ વીસ અલગ અલગ અલ્ગોરિધમ કામ કરે છે. તે સો માણસોનું કામ એક લેપટોપ પર બેસીને સંભાળે છે. ઉત્પાદકતા આસમાને પહોંચે છે અને ખર્ચ તળિયે બેસી જાય છે.

અસલ ભય ટેકનોલોજીનો નથી, માનસિકતાનો છે. જૂના જમાનાના મેનેજરો હજુ માને છે કે ઓફિસમાં પચાસ ખુરશીઓ ભરાયેલી દેખાય તો જ કંપની મોટી કહેવાય. એઆઈન્ટ્રપ્રિન્યોર આ દેખાડાને કચરાટોપલીમાં ફેંકી દે છે. તે માણસોની ભીડ જમા કરવાને બદલે સિસ્ટમની ધાર કાઢે છે. જે કામ માટે અગાઉ આખી માર્કેટિંગ એજન્સી રોકવી પડતી, તે કામ હવે અડધા કલાકમાં યોગ્ય પ્રોમ્પ્ટ લખીને પૂરું થાય છે. આ આળસ નથી, સમય અને મૂડીની ક્રૂર બચત છે.

મુંબઈની એક પ્રખ્યાત બ્રાન્ડ-માર્કેટિંગ એજન્સીની વાત લઈએ. ડિરેક્ટર સાહેબ ક્લાયન્ટ પાસેથી પચાસ લાખનું બજેટ લેતા અને પંદર જુનિયર કોપીરાઈટરો તથા ડિઝાઈનરો પાસે રાત-દિવસ મજૂરી કરાવતા. બીજી તરફ, બેંગલુરુમાં બેઠેલો એક પચીસ વર્ષનો ગુજરાતી યુવાન માત્ર બે આસિસ્ટન્ટ અને ચાર એઆઈ ટૂલ્સ વાપરીને એ જ બ્રાન્ડ માટે આખું કેમ્પેઈન ત્રણ દિવસમાં તૈયાર કરી આપે છે. પરિણામ વધુ સારું, ઝડપ બમણી અને ભાવ અડધો. જૂની એજન્સીના શેઠિયાઓ તેને ‘ચીટિંગ’ કહે છે, પણ બજાર તેને સ્માર્ટનેસ ગણે છે.

જે લોકો હજુ કર્મચારીઓની સંખ્યાથી પોતાની તાકાત માપે છે, તેઓ ભૂલી જાય છે કે અલ્ગોરિધમ ક્યારેય પગારવધારો કે રજા માંગતો નથી.