ત્રણ ટકાનો નિયમ

મૌલિકતાનો દાવો કરનારા મોટા ભાગના લોકો જૂઠા હોય છે. દુનિયામાં સાવ નવું કશું જ સર્જાતું નથી. જે કઈ બને છે, તે જૂનાનો નવો અવતાર માત્ર છે. ફેશન ડિઝાઇનર વર્જિલ આબ્લોએ આ હકીકતને એક સૂત્રમાં ઢાળી આપી: '૩% નિયમ'. તેમનો તર્ક સીધો હતો. કોઈ પણ સ્થાપિત, ક્લાસિક વસ્તુ લો અને તેમાં માત્ર ત્રણ ટકાનો ફેરફાર કરો. બસ, આટલો જ ટ્વીક તેને જૂની ઓળખ પણ જાળવી રાખવા દેશે અને એક તદ્દન નવી પ્રોડક્ટ બનાવી દેશે. સો ટકા નવું કરવા જશો તો દુનિયા ઓળખી નહીં શકે. સાવ નકલ કરશો તો ચોર કહેવાશો. કળા આ ત્રણ ટકામાં છુપાયેલી છે.

આ વિચાર આધુનિક ડિઝાઇન અને કળાજગતમાં ધડાકો બનીને આવ્યો. વર્જિલ આબ્લોએ નાઇકીના સાદા શૂઝ લીધા, તેના પર લાલ ઝિપ-ટાઇ બાંધી અને અવતરણ ચિહ્નોમાં શબ્દો લખી દીધા. જૂતો એ જ હતો, પણ હવે તે કરોડોમાં વેચાતો હાઇ-ફેશન આર્ટિફેક્ટ બની ગયો હતો. માણસનું મગજ અજાણી વસ્તુઓથી ડરે છે અને સાવ જાણીતી વસ્તુઓથી કંટાળી જાય છે. ત્રણ ટકાનો ફેરફાર એને જાણીતી જમીન પર રાખીને નવો રોમાંચ આપે છે.

સુરતની કાપડ બજારમાં આ નિયમ રોજ સવારે ચાની ચૂસકી સાથે અમલમાં મુકાય છે. રિંગ રોડ પર બેસતો વેપારી ક્યારેય નવી સાડીની ડિઝાઇન શૂન્યમાંથી નથી બનાવતો. એ મુંબઈ કે ઇટાલીના કેટલોગમાંથી એક હિટ ડિઝાઇન પકડે છે. તેમાં માત્ર બોર્ડરનો રંગ બદલે છે, થોડી ઝરીની લાઇન ઉમેરે છે અથવા બુટ્ટાનું કદ ૩% ફેરવી નાખે છે. કાપડ એ જ, પ્રિન્ટ એ જ, પણ સુરતના ખાતાઓમાં એ નવી સીઝનનો 'સુપરહિટ માલ' બનીને ખપી જાય છે. હીરા બજારમાં પણ આ જ રમત છે. ક્લાસિક કટમાં માત્ર એક ફેસિટનો ખૂણો બદલાય અને નવી પેટન્ટ ઊભી થઈ જાય છે.

મોટા ક્રાંતિકારી બનવાનો અહંકાર છોડી દો. પૈસો અને પ્રસિદ્ધિ સાવ નવી શોધ કરનારને નહીં, જૂની શોધને ત્રણ ટકા વધુ સ્માર્ટ બનાવનારને મળે છે. દુનિયાને સંપૂર્ણ નવીનતા નથી જોઈતી, તેને માત્ર થોડો નવો મસાલો જોઈએ છે.

સંપૂર્ણ મૌલિક થવાની જીદ મૂર્ખતા છે; ત્રણ ટકાનો સ્માર્ટ વળાંક એ જ સાચો ધંધો છે.