શૂન્ય ટકા અઠવાડિયું

કશું જ ન કરવું એ ગુનો નથી, છતાં આખી દુનિયા તમને એવું જ મહેસૂસ કરાવવા મથે છે. કેલેન્ડર ભરેલું હોવું જોઈએ, રોજ આઠ કલાક કામ નીકળવું જોઈએ અને રવિવારે પણ સોમવારની ચિંતા સતાવવી જોઈએ. આ વળગણ સામે એક સીધો નિયમ મૂકવામાં આવ્યો છે: શૂન્ય ટકા અઠવાડિયું. સાત દિવસ માટે તમારી ઉત્પાદકતા સાચે જ શૂન્ય ટકા કરી નાખવાની. કોઈ ઓફિસના ઈમેલ નહીં, કોઈ નવી યોજના નહીં, કોઈ ધંધાકીય મીટિંગ નહીં. આ શબ્દ કયા લેખકે પહેલી વાર વાપર્યો તેની કોઈ ચોક્કસ નોંધ મળતી નથી, પણ આ વિચાર આધુનિક થાક સામેની બહુ જૂની અને કારગર દવા છે.

આપણે જેને સામાન્ય રજા કહીએ છીએ તે ખરેખર રજા હોતી નથી. વેકેશનમાં પણ લોકો હોટેલના રૂમમાંથી લેપટોપ ખોલીને બેસી જાય છે અથવા ફોન પર સ્ટોક માર્કેટના ભાવ જોયા કરે છે. અર્ધું કામ અને અર્ધો આરામ એ બંનેનું સત્યાનાશ વાળી નાખે છે. શૂન્ય ટકા અઠવાડિયું આ છેતરપિંડી સ્વીકારતું નથી. એ કહે છે કે જો આરામ કરવો હોય તો સો ટકા કરો, જેથી તમારું કામ શૂન્ય ટકા રહે. આ નિયમનો સ્વીકાર કરવા માટે અંદરથી થોડી નિર્દયતા જોઈએ.

આનો સાચો ઉપદ્રવ આપણા એનઆરઆઈ ભાઈઓમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે. ન્યૂ જર્સી કે લંડનમાં બેઠેલા મિતેશભાઈ વર્ષે બે અઠવાડિયાની રજા લઈને અમદાવાદ આવે છે. કહેવા ખાતર એ વેકેશન પર છે, પણ રાત્રે અમેરિકાની શિફ્ટ મુજબ કોન્ફરન્સ કૉલ ચાલુ હોય છે અને દિવસે સંબંધીઓના ઘરે બેસીને સ્લેક પર મેસેજ ટાઈપ થતા હોય છે. પરિણામે બે અઠવાડિયા પછી જ્યારે તેઓ પાછા ફ્લાઇટ પકડે છે, ત્યારે શરીર અને મગજ બંને સાવ ખાલી થઈ ચૂક્યા હોય છે. એમણે આરામનું નાટક કર્યું, રજા ભોગવી નહીં.

જ્યાં સુધી તમે તમારા મગજને ચોખ્ખો સંકેત નહીં આપો કે આ સાત દિવસ દરમિયાન કોઈ નવી ઈંટ નથી મૂકવાની, ત્યાં સુધી તમારો થાક ઉતરશે નહીં. સતત દોડતા ઘોડાને પણ થોડા દિવસ લીલો ઘાસચારો ચરવા માટે ખુલ્લો મૂકવો પડે છે. જો તમે વર્ષમાં એક વાર પણ તમારું શૂન્ય ટકા અઠવાડિયું સાચવી ન શકો, તો તમે કામના માલિક નથી પણ એના કેદી છો.

જે માણસ શૂન્ય થઈ શકતો નથી, એ ક્યારેય પૂરેપૂરો સો ટકા થઈ શકતો નથી.