શૂન્ય પોઇન્ટ શૂન્ય એક ટકાનો નિયમ

રૂપિયા બચાવવાની માનસિકતા ક્યારેક માણસને કંગાળ બનાવી દે છે. બેંકમાં કરોડો પડ્યા હોય, છતાં શાકભાજી લેતી વખતે પાંચ રૂપિયા માટે રકઝક કરતો માણસ તમે જોયો હશે. આ કોઈ કરકસર નથી, એક માનસિક બીમારી છે. નિક મેગ્યુલી નામના ફાઇનાન્સ લેખકે ૨૦૧૯માં પોતાના બ્લોગ પર આ માનસિકતાનો એક સચોટ ઇલાજ આપ્યો: ૦.૦૧ ટકાનો થ્રેશોલ્ડ. નિયમ સાદો છે. જો કોઈ ખર્ચ તમારી કુલ સંપત્તિના ૦.૦૧ ટકા કરતાં ઓછો હોય, તો તેના વિશે એક સેકન્ડ પણ વિચારવું નહીં.

ગણિત બહુ ચોખ્ખું છે. જો તમારી નેટવર્થ એક કરોડ રૂપિયા હોય, તો તેનો ૦.૦૧ ટકા એટલે બરાબર એક હજાર રૂપિયા થાય. હવે જો તમે એક હજાર રૂપિયાની કોઈ હોટેલની થાળી ખાતાં કે કોઈ પુસ્તક ખરીદતાં પહેલાં દસ મિનિટ ગૂંચવાયા કરો, તો તમે પૈસા નથી બચાવી રહ્યા; તમારું મગજ વેડફી રહ્યા છો. આટલી રકમ તમારા આર્થિક ભવિષ્યમાં કાંકરી જેટલો પણ ફેરફાર કરવાની નથી. બજારનો સામાન્ય ઉતાર-ચઢાવ રોજ આના કરતાં મોટો આંચકો આપે છે.

સુરતના કાપડ બજારમાં અથવા મહિધરપુરા હીરા બજારમાં આ દ્રશ્ય રોજ દેખાય છે. ધારો કે અરવિંદભાઈ પાસે દસ કરોડની મૂડી છે. મહિધરપુરામાં બે કલાક બેસીને તેઓ ચાલીસ લાખના હીરાના સોદા પર બરાબર મગજ ઘસે છે. પણ સાંજે રિક્ષાવાળો દસ રૂપિયા વધુ માંગે ત્યારે રસ્તા વચ્ચે ઊભા રહીને લોહી ઉકાળે છે. દસ કરોડના માણસ માટે એક હજાર રૂપિયા ખર્ચવા એ તેના સામ્રાજ્ય માટે ધૂળ સમાન છે. છતાં જૂની મધ્યમવર્ગીય આદત તેમને છોડતી નથી. તેઓ એ ભૂલી જાય છે કે અસલ દોલત મગજની શાંતિમાં છે, નજીવી બચતમાં નહીં.

આ નિયમ ઉડાઉ બનવાનું લાયસન્સ નથી આપતો. રોજબરોજના નાના નિર્ણયોમાંથી માનસિક થાક દૂર કરવાનો આ સીધો રસ્તો છે. જીવનમાં ઊર્જા મર્યાદિત છે. ક્યાં રોકાણ કરવું, ધંધો કેવી રીતે વધારવો કે કઈ નવી કુશળતા શીખવી—તમારા મગજની ખરી તાકાત ત્યાં વપરાવી જોઈએ. પાર્કિંગના પચાસ રૂપિયા બચાવવા અડધો કલાક ગાડી ફેરવવી એ બુદ્ધિશાળી વેપારીનું લક્ષણ નથી.

જે રકમ તમારી તિજોરીને નુકસાન ન કરી શકે, તેના વિશે વિચારવું એ મૂર્ખામી છે.