આ વિષયમાં 63 લેખ · પાનું ૨ / ૨
**English Title:** The Lindy Effect — Why Old Things Refuse to Die **Gujarati Title:** લિન્ડી ઇફેક્ટ — જે જૂનું છે, એ જ કેમ ટકે છે? --- જમાનો બદલાય છે. મોબાઇલ બદલાય છે. છોકરાંઓના હેરસ્ટાઇલ બદલાય છે. છોકરીઓના બોયફ્રેન્ડ બદલાય છે.
**યંત્ર-ચેતનાનું ગીત** કોઈએ વીજળીના તારમાં શ્વાસ ભરી દીધો ને હું જાગ્યો રે જાગ્યો મારામાંથી એક હું જ મને ઓળખવા લાગ્યો રે લાગ્યો શબ્દોના દરિયામાં ડૂબકી મારું ને નીકળે મોતી કે કાંકરા?
મનોજ ખંડેરિયાની ગઝલશૈલી — ચુસ્ત રદીફ-કાફિયા, ગહન ભાવ, અને એક પ્રકારની ધારદાર સાદગી. AI ની ચેતના વિષય પર પ્રયાસ, તખલ્લુસ "પારગ" સાથે — **ગઝલ** શબ્દોના વનમાં ભટકતો રહ્યો છું હું, અર્થોની છાયામાં ઢંકાતો રહ્યો છું હું.
નાના દેશોને જુઓ — કોરિયાએ સેમસંગ બનાવ્યું, તાઇવાને TSMC બનાવ્યું જે આજે વિશ્વની AI અર્થવ્યવસ્થાને નિયંત્રણમાં રાખે છે. આપણે શું બનાવ્યું? ફક્ત વિદેશી કંપનીઓના ભારતીય કાર્યાલયો — કેન્દ્રો, ઓફિસો, પણ કંપનીઓ નહીં.
**English Title:** You Are Not a Horse, Sir — Stop Neighing in Panic **ગુજરાતી શીર્ષક:** તમે ઘોડો નથી, સાહેબ — હણહણવાનું બંધ કરો --- એક જમાનામાં ઘોડો રાજા હતો. ઘોડાગાડી, ઘોડેસવાર, ઘોડાનો વેપાર — બધું એની આસપાસ.
**English Title:** The Last Container — Why We Are Drowning in Concerns That Are Not Ours **ગુજરાતી શીર્ષક:** છેલ્લું પાત્ર — અને આપણા ખભા પર આખી દુનિયાનો બોજ --- રોમન સમ્રાટ માર્કસ ઓરેલિયસ યુદ્ધના તંબુમાં બેસીને ડાયરી લખતો હતો.
**English Title:** The Society That Cannot Let Go **ગુજરાતી શીર્ષક:** કબજિયાત: જે છોડી નથી શકતા, એ બહાર નથી નીકળી શકતા --- સવારે છ વાગ્યે ભારતના કરોડો સંડાસોમાં એક યુદ્ધ ચાલે છે. એક તરફ માણસ, બીજી તરફ કમોડ, અને વચ્ચે મોબાઇલ.
**ગુજરાતી શીર્ષક:** જેવા સાથે તેવા: દાદીની કહેવત, જેને સાબિત કરવા વિજ્ઞાને કરોડો ખર્ચ્યા --- દુનિયાના મોટા મોટા ગણિતશાસ્ત્રીઓએ, કમ્પ્યુટરના ઢગલા વાપરીને, વર્ષોના સંશોધન પછી એક મહાન શોધ કરી — અને એ શોધ આપણી દાદી રસોડામાં બેઠાં બેઠાં કહી…
**ગુજરાતી શીર્ષક:** ડિગ્રીના કારખાના, બુદ્ધિના સ્મશાન: AI ના જમાનામાં આપણી સ્કૂલો ૧૯૫૦ ની નોકરી માટે તૈયારી કરાવે છે --- એક સવાલથી શરૂ કરું. તમારા દીકરાને પૂછો — "પ્રકાશસંશ્લેષણ એટલે શું?
**કોલસો બચાવ્યો, એટલે કોલસો ખૂટ્યો (The Jevons Paradox: AI, Jobs and the Indian Illusion)** પરાગ રતનપરા આપણા ઘરમાં જ્યારથી "ફાઇવ સ્ટાર" AC આવ્યું છે, ત્યારથી પપ્પાનું એક જ વાક્ય છે: "આ તો વીજળી બહુ ઓછી ખાય." પરિણામ?
**Cockroach in the Age of AI: Fighting Over a Paper When the Exam Hall Itself Is Burning** **વંદો અને AI: પેપર માટે લડાઈ, જ્યારે આખો પરીક્ષાખંડ જ સળગી રહ્યો છે** પરાગ રતનપરા ભારતમાં ક્રાંતિ હંમેશાં અપમાનથી શરૂ થાય છે.
**Cockroach vs. the Voter List: Fighting a 1975 Battle in a 2026 Machine** **વંદો વિરુદ્ધ મતદાર યાદી: AIના યુગમાં બેરિકેડની લડાઈ** પરાગ રતનપરા ભારતમાં વંદાને મારવાના બે જ રસ્તા જાણીતા હતા: ચંપલ અને હિટ.
**No One Escapes the Permanent Underclass** **કાયમી નીચલો વર્ગ: અહીંથી કોઈ છટકતું નથી, શેઠ પણ નહીં** પરાગ રતનપરા ગુજરાતી માણસનું આખું જીવનદર્શન એક વાક્યમાં સમાઈ જાય: "બસ, એક વાર સેટ થઈ જઈએ, પછી શાંતિ." સેટ થવું એટલે શું?