ઉનાળાનું ગીત (ર.પા.ની શૈલીથી પ્રેરિત)

ઉનાળાનું ગીત (ર.પા.ની શૈલીથી પ્રેરિત)

એ...હેહેય...હેહેય... ઉનાળો કૂદ્યો ડબાક્ મારામાં
(તડકાનો માર્યો હું તો મારા પડછાયાને વળગી પડ્યો)

ફર્રર્રર્રર્ર ઊડે લૂ, ને લૂમાં ઊડે આંબાની મંજરી,
ધગધગતા પતરાં પર નાચે બપોરનો એકલવાયો સૂરજ,
કોયલ ટહુકે એવી કે ઝાડ આખ્ખું લીલું થઈ જાય ધબાક્ —
ઉનાળો બહાર તપે, હું અંદર તપું, આખું ગામ તપે બપોરમાં!

*

શક્યતા નામની સ્ત્રીએ વચન આપ્યું'તું :
'વૈશાખમાં આવીશ, સાથે કેરી ખાઈશું.'
આજે આંબો ફળ્યો છે લચી લચીને,
ને હું બેઠો છું એકલો ઓટલે —
એક કેરી પાકી, એક કાચી,
પાકી ટપકી પડી ધબ્બ્બ્બ્બ્...
કાચી હજી લટકે છે ડાળીએ પ્રતીક્ષાથી.

*

લૂ કહે : 'હું આવું છું, ભાગો!'
છાંયો કહે : 'હું બચાવું છું, આવો!'
માટલું કહે : 'હું ઠારું છું, પીઓ!'
પંખો કહે : 'હું ફરું છું, બેસો!'
ને તડકો ચૂપચાપ તપતો રહ્યો ધોમધખતો —
જેમ આ આખી દુનિયા તપે છે
કોઈ એક જણની યાદમાં બપોરે બપોરે!

*

બપોરે ગામ આખું ચૂપ,
કૂતરાંય છાંયે પડ્યાં મૂંગાંમંતર,
ઝાડનાં પાન પણ હલતાં નથી,
હવા પણ સૂતી છે નેવાં નીચે —
ને હું એકલો જાગું છું ઓસરીએ,
કોની રાહ? ખબર નથી,
પણ કોઈ આવવાનું છે એ ચોક્કસ —
જેમ ચોક્કસ છે કે સાંજ પડશે, વરસાદ આવશે, ઉનાળો જશે.

*

માટલાનું પાણી પીઉં તો ઠરે ગળું,
ગોળાનું પીઉં તો ઠરે છાતી,
તારી યાદનું પીઉં તો ઠરે આખ્ખેઆખ્ખો —
પણ તારી યાદનું માટલું
ક્યાંથી લાવું આ વૈશાખમાં?

*

બરફનો ગોળો ચગળતું છોકરું,
લાલ, પીળો, લીલો — રંગ એના હોઠે,
ને હોઠ પરથી ટપકે ટીપું સડક પર
ટપ્... ટપ્... ટપ્...
સડક પર પડતાંવેંત સુકાઈ જાય
જેમ સુકાઈ જાય સપનાં, વચનો, ને ઉનાળાની બપોરે
ઘરધણીની ધીરજ!

*

સાંજે વાદળ ઘેરાયું,
ને ઉનાળાએ છેલ્લો શ્વાસ લીધો ધીમેથી;
માટીની ગંધ ઊઠી ધરતીમાંથી —
એવી કે આખું આયખું યાદ આવ્યું
એક જ ઘૂંટમાં, એક જ ઘ્રાણમાં,
એક જ ક્ષણમાં.

*

હે ઉનાળા! તને પ્રણામ —
તું બાળે છે, તું તપાવે છે,
તું તરસાવે છે, તું થકવે છે,
પણ તું જ શીખવે છે
પાણીનું મૂલ્ય, છાંયાનું મૂલ્ય,
ને કોઈના ઠંડા હાથનું મૂલ્ય.

છેલ્લે તો એ જ સાચું —
આપણે ઉનાળો સહીએ છીએ એવું લાગે,
પણ ખરેખર તો
ઉનાળો સહે છે આપણને —
ધોમધખતો, ધીરજવાન,
જેમ માવતર સહે છે સંતાનને!

—