સ્ટારલિંક: આકાશમાંથી ઊતરેલી ક્રાંતિ

# સ્ટારલિંક: આકાશમાંથી ઊતરેલી ક્રાંતિ

**— પરાગ રતનપરા**

માણસે અગ્નિ શોધ્યો, પૈડું શોધ્યું, વીજળી શોધી. અને એક દિવસ માણસે ઇન્ટરનેટ શોધ્યું. પણ ઇન્ટરનેટ સુધી પહોંચવા માટે જમીનમાં કેબલ નાખવા પડતા, થાંભલા ઊભા કરવા પડતા, ટાવરો બાંધવા પડતા. પર્વતો, સમુદ્રો અને રણ વચ્ચે વસેલા કરોડો માણસો અંધારામાં બેઠા હતા. દુનિયા "ગ્લોબલ વિલેજ" બની ગઈ હતી — પણ આ ગામના અડધા લોકો ગામની બહાર ઊભા હતા.

પછી એક માણસે આકાશ સામે જોયું.

સ્ટારલિંક એટલે શું? સાદી ભાષામાં કહું તો — પૃથ્વીની ઉપર, લગભગ ૫૫૦ કિલોમીટરની ઊંચાઈએ, હજારો નાના નાના સેટેલાઇટ્સ ગોળ ગોળ ફરે છે. દરેક સેટેલાઇટ એક ઊડતું પોસ્ટ ઑફિસ છે. તમારા ઘરની છત પર એક નાની ડિશ મૂકો, એ ડિશ આકાશમાંના સેટેલાઇટ સાથે વાત કરે, સેટેલાઇટ બીજા સેટેલાઇટ સાથે વાત કરે, અને ક્ષણભરમાં તમે ન્યૂયોર્કથી લઈને નાઇરોબી સુધી જોડાઈ જાઓ. કેબલ નહીં, ટાવર નહીં, સરકારની પરવાનગીના થપ્પા નહીં. ફક્ત આકાશ અને તમે.

યુક્રેનના યુદ્ધમાં જ્યારે રશિયાએ ઇન્ટરનેટના કેબલ તોડી નાખ્યા, ત્યારે સ્ટારલિંકે યુક્રેનને જીવતું રાખ્યું. આફ્રિકાના જંગલોમાં બેઠેલા ડૉક્ટરો અમેરિકાના નિષ્ણાતો સાથે ઑપરેશન દરમિયાન વાત કરી શકે છે. એમેઝોનના ઊંડાણમાં વસેલા આદિવાસી બાળકો હવે ઑક્સફર્ડની લાઇબ્રેરીનાં પુસ્તકો વાંચે છે. હિમાલયના ગામડામાં બેઠેલી છોકરી હવે કોડિંગ શીખીને સિલિકોન વેલીની કંપનીમાં નોકરી કરે છે. આ કલ્પના નથી, આ આજની હકીકત છે.

હવે ફિલિપાઇન્સની વાત કરું. ૭,૬૦૦ ટાપુઓનો એ દેશ — જેમાંથી લગભગ ૬,૯૦૦ ટાપુઓ પર આજ સુધી ઇન્ટરનેટનો "ઇ" પણ પહોંચ્યો નહોતો. વિચારો — એક માછીમારનો છોકરો, જે જિંદગીભર ફક્ત દરિયો અને નાળિયેરી જોઈને મોટો થયો. એને ખબર નથી કે દુનિયામાં શું ચાલે છે, કોણ રાષ્ટ્રપતિ છે, વિજ્ઞાન ક્યાં પહોંચ્યું છે. એના ટાપુ પર શાળા છે પણ શિક્ષક નથી, દવાખાનું છે પણ ડૉક્ટર નથી. એ છોકરો બીમાર પડે તો બોટમાં બેસીને બે દિવસ દૂર શહેરમાં જવું પડે — અને ઘણીવાર બોટ પહોંચે એ પહેલાં માણસ પહોંચી જાય ઉપર.

હવે એ જ ટાપુ પર સ્ટારલિંકની ડિશ ગોઠવાશે. એ માછીમારનો છોકરો પહેલી વાર YouTube પર ભણશે. એની માં પહેલી વાર મનીલાના ડૉક્ટર સાથે વિડિયો કૉલ પર વાત કરશે. એનો બાપ માછલીના સાચા ભાવ જાણીને દલાલની લૂંટમાંથી બચશે. એ ટાપુની છોકરી, જે કદાચ આખી જિંદગી ચૂલા આગળ બેસી રહેત, એ હવે ફ્રીલાન્સ ડિઝાઇનર બનીને ડૉલરમાં કમાશે. ૬,૯૦૦ ટાપુઓ — એટલે કરોડો માણસોની જિંદગી એક ઝાટકે બદલાઈ જશે. ગરીબી, અજ્ઞાન, એકલતા — ત્રણેય દુશ્મનો સામે એક સાથે હુમલો.

આ ચમત્કાર કોણે કર્યો? એક માણસે. એક જ માણસે. એલન મસ્ક.

દુનિયા ભરેલી છે ડરપોક માણસોથી. એવા માણસો જે મીટિંગો કરે છે, રિપોર્ટ બનાવે છે, કમિટીઓ બેસાડે છે, અને છેવટે કંઈ કરતા નથી. એલન મસ્ક એમાંનો નથી. એ મર્દ છે. એને રોકેટ બનાવવાં હતાં, બનાવ્યાં. એને કાર ઇલેક્ટ્રિક કરવી હતી, કરી. એને આકાશમાં ઇન્ટરનેટ મૂકવું હતું, મૂક્યું. જે માણસને બધા પાગલ કહેતા હતા, એણે દુનિયાને જોડી દીધી.

ઇતિહાસમાં બહુ ઓછા માણસો એવા આવે છે જે કહે "હું કરીશ" — અને કરી બતાવે. કોલંબસ એવો હતો. ગાંધી એવા હતા. એલન મસ્ક પણ એવો જ છે. એને ગાળો આપનારા હજાર છે, એને બિરદાવનારા ઓછા. પણ જ્યારે ફિલિપાઇન્સનો એ માછીમારનો છોકરો પહેલી વાર ઇન્ટરનેટ પર "Thank you" ટાઇપ કરશે, ત્યારે એ શબ્દ આકાશમાં ફરતા સ્ટારલિંકના સેટેલાઇટ થકી સીધો એલન મસ્ક સુધી પહોંચશે.

અને હું પણ આજે, અમદાવાદની મારી આ ખુરશી પરથી, એ જ બે શબ્દો કહું છું:

**થેંક યુ, એલન મસ્ક.**