ઊંઘ આવી ડબાક્ મારામાં

રમેશ પારેખની શૈલીમાં ઊંઘ પરનું એક ગીત રચવાની કોશિશ કરું છું. એમની વિશિષ્ટતા—તળપદા શબ્દો, અણધાર્યા રૂપકો, ધ્વન્યાત્મક શબ્દો (ડબાક્, હેહેય), અને રોજિંદી ચીજોમાં ચમત્કાર ભાળવાની દૃષ્ટિ—ને ધ્યાનમાં રાખીને:

**ઊંઘ આવી ડબાક્ મારામાં**

ઊંઘ આવી ડબાક્ મારામાં—ને હું તો ખમ્મા, ખમ્મા કરતો ડૂબ્યો
પાંપણના બે કમાડ ભીડાણાં, શ્વાસનો સૂનકાર ઘરમાં ઘૂમ્યો

દિવસનો થાક કોઈ પોટલીમાં બાંધી ઓશીકા હેઠ મૂક્યો ચૂપચાપ,
સપનાંના ફેરિયાએ બારી ખખડાવી—લે, આ તારા ભાગનો આલાપ;
ટીપાં, ટહુકા, તગતગ, તરણાં, તારલાં, તાવીજ—બધુંય ઓગળતું લૂંબું

ઊંઘ આવી ડબાક્ મારામાં…

પલંગની ચાદરમાં ચાંદની ગૂંથાતી જાય ને હું તો ઝીણું ઝીણું વિખરાઉં,
પડખું ફરું ત્યાં તો પડખામાંથી એક આખું ગામ નીકળી આવે સામું;
કોઈના ખભે માથું ટેકવ્યું હોય એવું લાગે—પણ ખભો ક્યાંય જડતો નથી, જડતો નથી

ઊંઘ આવી ડબાક્ મારામાં…

સવારે આંખ ખૂલે ત્યાં તકિયે રહી ગયેલ ભીનાશ પૂછે: રાત ક્યાં હતી?
હું કહું: ખબર નથી, બસ, ક્યાંક હતી—ને ક્યાંક નહોતી, ને વચ્ચે હું હતો-નહોતો એવી સ્થિતિ;
કૂકડાના બોલે સપનું સરકી ગયું—ને પડછાયો પાછો વળગી પડ્યો, પડ્યો

ઊંઘ આવી ડબાક્ મારામાં…

---

એક નાની નોંધ: આ અનુકરણ છે, મૂળ ર.પા. નહીં. એમની "એ…હેહેય…હેહેય…,ઝાડ" કવિતાનો ઢાંચો—કશુંક અચાનક ડબાક્ કરીને ભીતર કૂદી પડે, અને પછી એનો વિસ્તાર થતો જાય—એ મેં ઊંઘને લાગુ કર્યો છે. તળપદા ધ્વન્યાત્મક શબ્દો, લાંબી વર્ણસગાઈવાળી યાદીઓ (ટીપાં-ટહુકા-તગતગ...), અને રોજિંદી ચીજોને અણધારી રીતે જોડવાની એમની ટેવ પકડવાની કોશિશ કરી છે.

જો તમે ઇચ્છો તો હું બીજી શૈલી—એમની ગઝલ-શૈલી કે દોહા-શૈલી—માં પણ પ્રયત્ન કરી શકું. કહેશો?