ચીન બનશે નવું અમેરિકા

**પરાગ રતનપરા**

ચીન, અમેરિકા, યુરોપ, આફ્રિકા, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા, અને આપણો ભારત - આ બધાં દેશો એક મોટા ગ્લોબલ મ્યુઝિકલ ચેરની રમત રમી રહ્યા છે. હું આને કહું છું "કૌન બનેગા સુપરપાવર?" અને આ ગેમમાં દરેક ચેર પર કોઈ બીજો જ બેસવાનો છે.

જુઓ, ચીન હવે અમેરિકાની જગ્યા લેવા જઈ રહ્યું છે, તે પણ "war-war" કર્યા વગર. શું તમને ખબર છે કે બીજિંગમાં 'American Dream' નો ગુજરાતી અનુવાદ શું છે? "ચાઇનીઝ સપનું!" ત્યાં ટેક કંપનીઓ એવી ઝડપથી વધી રહી છે કે સિલિકોન વેલીના CEO એમની નોકરી બચાવવા માટે ચીની ભાષા શીખી રહ્યા છે. ચીનીઓ કહે છે, "પહેલા જાપાન copycat હતું, પછી અમે copycat બન્યા, હવે અમે trend-setter છીએ! જય હો!"

અમેરિકા હવે યુરોપ બની રહ્યું છે. "We are number one" ના બદલે, હવે તો "We are one of the options" થઈ ગયું છે. અમેરિકનો પણ હવે કામના કલાકો ઓછા કરવા માંગે છે, વધુ રજાઓ લેવા માંગે છે, અને સરકાર પાસેથી free-free સુવિધાઓ માંગે છે. "ફ્રીડમ, ફ્રીડમ, ફ્રીડમ" ની જગ્યાએ "ફ્રી હેલ્થકેર, ફ્રી એજ્યુકેશન, ફ્રી સબ કુછ!" થઈ ગયું છે.

યુરોપ? અરે ભાઈ, યુરોપ તો હવે આફ્રિકા બની રહ્યું છે. એક જમાનામાં ખૂબ powerful હતું, પણ હવે તેની સ્થિતિ એવી થઈ ગઈ છે કે યુરોપ પોતાની હીટિંગ માટે પણ બીજા દેશો પર નિર્ભર છે. Brexit પછી બ્રિટનની હાલત એવી થઈ ગઈ કે "London Bridge is falling down" ગીત હવે literal થઈ ગયું છે!

અને આફ્રિકા? જો તે પોતાની રાજકીય સમસ્યાઓ, ભ્રષ્ટાચાર અને ક્રાઈમ ઓછા કરે, તો દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા જેવું બની શકે. આફ્રિકન લોકો કહી રહ્યા છે, "અમે તો સદીઓથી potential, potential સાંભળી રહ્યા છીએ, ક્યારે તો actual થશે?" કોઈ કહે છે, "wait and watch," પણ કેટલું wait કરવાનું? Africa તો એટલું wait કરી રહ્યું છે કે waiting ની waiting PhD કરી શકે!

દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા હવે 2000ના દાયકાના ચીન જેવું બનશે - સસ્તું મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ. ત્યાં લોકો નોકરી મેળવવા માટે એવા desperate છે કે તેઓ કહે છે, "તમે અમને વર્કિંગ ટોઈલેટ આપો, બસ અમને કામ આપો!"

અને આપણો ભારત? આપણે તો 2010ના ચીન જેવા બનવાનું હતું, પણ શું થયું? જેટલી સ્પીડથી આપણે આગળ વધવાનું છે એટલી જ સ્પીડથી આપણે પાછા પડીએ છીએ. "Do or Die" ના બદલે "Debate or Die" થઈ ગયું છે. આપણે elite ક્લબમાં join થવાના dreams જોઈએ છીએ, પણ ground reality એવી છે કે આપણે હજુ પણ queue માં ઊભા છીએ, અને security guard પૂછે છે, "આપ કા નામ લિસ્ટ મેં હૈ ક્યા?"

તો શું કરવું જોઈએ આપણે?

1. **બિઝનેસ ફ્રેન્ડલી વાતાવરણ બનાવવું** - ફક્ત Ease of Business નહીં, પણ "Peace of Business" પણ જોઈએ. અત્યારે તો businessman ને એવો ડર લાગે છે કે "અરે બાપ રે, આજે કયો નવો નિયમ આવશે!"

2. **ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારવું** - આપણે smart city બનાવવાની વાત કરીએ છીએ, પણ basic રોડ તો બનાવી શકતા નથી! "ભારત માં હોલ્સ રોડ પર છે કે રોડ હોલ્સ માં, એ questionable છે!"

3. **શિક્ષણમાં ક્રાંતિ** - આપણા શિક્ષણમાં creativity ની જગ્યાએ rote-learning છે. "ટીચર કહે એ જ સત્ય, બાકી બધું ગધેડા જેવું!"

4. **કોર્ટ અને પોલીસ સિસ્ટમ** - કેસ એટલા લાંબા ચાલે છે કે લોકો કહે છે, "અમે કેસ જીતીશું તો અમારા પરપોતા ભોગવશે!"

5. **કરપ્શન ઘટાડવું** - ભ્રષ્ટાચાર એટલો common થઈ ગયો છે કે લોકો કહે છે, "તમે corruption નથી કરતા? તમને ભારતીય હોવાનો અધિકાર નથી!"

આપણે તો ફેંકી ફેંકી ને વાતો કરીએ છીએ કે "આ સદી ભારતની છે", પણ જ્યારે કામ કરવાની વાત આવે ત્યારે "આજે નહીં, કાલે કરીશું" થઈ જાય છે. ચીન સામે આપણે એવા લાગીએ છીએ, જેમ કે 100 મીટરની રેસમાં એક runner તો track પર દોડી રહ્યો છે અને આપણે હજુ શૂઝ પહેરવાની practice કરી રહ્યા છીએ.

બસ હવે wakeup call આવી ગયો છે. જો આપણે જાગશું નહીં, તો ફક્ત slogan જ રહી જશે: "जागो, जागो, कब तक सोओगे?" અને આપણે કહીશું, "five more minutes please!"

**પરાગ રતનપરા**

જો તમને આ લેખ ગમ્યો હોય તો કૃપા કરીને શેર કરો, નહિંતર ખુલ્લેઆમ ટીકા કરો. હું તૈયાર છું!

#વિશ્વરાજકારણ #ભારતનુંભવિષ્ય #ચીનનીસફળતા #સત્તાનુંપરિવર્તન #GlobalPolitics #IndiaVsChina #FutureSuperpower #RisingPowers

Claude: # ચીન બનશે નવું અમેરિકા: "Duniya ka Next Superstar Kaun?"

**પરાગ રતનપરા**

ચીન, અમેરિકા, યુરોપ, આફ્રિકા, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા, અને આપણો ભારત - આ બધાં દેશો એક મોટા ગ્લોબલ મ્યુઝિકલ ચેરની રમત રમી રહ્યા છે. હું આને કહું છું "કૌન બનેગા સુપરપાવર?" અને આ ગેમમાં દરેક ચેર પર કોઈ બીજો જ બેસવાનો છે.

જુઓ, ચીન હવે અમેરિકાની જગ્યા લેવા જઈ રહ્યું છે, તે પણ "war-war" કર્યા વગર. શું તમને ખબર છે કે બીજિંગમાં 'American Dream' નો ગુજરાતી અનુવાદ શું છે? "ચાઇનીઝ સપનું!" ત્યાં ટેક કંપનીઓ એવી ઝડપથી વધી રહી છે કે સિલિકોન વેલીના CEO એમની નોકરી બચાવવા માટે ચીની ભાષા શીખી રહ્યા છે. ચીનીઓ કહે છે, "પહેલા જાપાન copycat હતું, પછી અમે copycat બન્યા, હવે અમે trend-setter છીએ! જય હો!"

અમેરિકા હવે યુરોપ બની રહ્યું છે. "We are number one" ના બદલે, હવે તો "We are one of the options" થઈ ગયું છે. અમેરિકનો પણ હવે કામના કલાકો ઓછા કરવા માંગે છે, વધુ રજાઓ લેવા માંગે છે, અને સરકાર પાસેથી free-free સુવિધાઓ માંગે છે. "ફ્રીડમ, ફ્રીડમ, ફ્રીડમ" ની જગ્યાએ "ફ્રી હેલ્થકેર, ફ્રી એજ્યુકેશન, ફ્રી સબ કુછ!" થઈ ગયું છે.

યુરોપ? અરે ભાઈ, યુરોપ તો હવે આફ્રિકા બની રહ્યું છે. એક જમાનામાં ખૂબ powerful હતું, પણ હવે તેની સ્થિતિ એવી થઈ ગઈ છે કે યુરોપ પોતાની હીટિંગ માટે પણ બીજા દેશો પર નિર્ભર છે. Brexit પછી બ્રિટનની હાલત એવી થઈ ગઈ કે "London Bridge is falling down" ગીત હવે literal થઈ ગયું છે!

અને આફ્રિકા? જો તે પોતાની રાજકીય સમસ્યાઓ, ભ્રષ્ટાચાર અને ક્રાઈમ ઓછા કરે, તો દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા જેવું બની શકે. આફ્રિકન લોકો કહી રહ્યા છે, "અમે તો સદીઓથી potential, potential સાંભળી રહ્યા છીએ, ક્યારે તો actual થશે?" કોઈ કહે છે, "wait and watch," પણ કેટલું wait કરવાનું? Africa તો એટલું wait કરી રહ્યું છે કે waiting ની waiting PhD કરી શકે!

દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા હવે 2000ના દાયકાના ચીન જેવું બનશે - સસ્તું મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ. ત્યાં લોકો નોકરી મેળવવા માટે એવા desperate છે કે તેઓ કહે છે, "તમે અમને વર્કિંગ ટોઈલેટ આપો, બસ અમને કામ આપો!"

અને આપણો ભારત? આપણે તો 2010ના ચીન જેવા બનવાનું હતું, પણ શું થયું? જેટલી સ્પીડથી આપણે આગળ વધવાનું છે એટલી જ સ્પીડથી આપણે પાછા પડીએ છીએ. "Do or Die" ના બદલે "Debate or Die" થઈ ગયું છે. આપણે elite ક્લબમાં join થવાના dreams જોઈએ છીએ, પણ ground reality એવી છે કે આપણે હજુ પણ queue માં ઊભા છીએ, અને security guard પૂછે છે, "આપ કા નામ લિસ્ટ મેં હૈ ક્યા?"

તો શું કરવું જોઈએ આપણે?

1. **બિઝનેસ ફ્રેન્ડલી વાતાવરણ બનાવવું** - ફક્ત Ease of Business નહીં, પણ "Peace of Business" પણ જોઈએ. અત્યારે તો businessman ને એવો ડર લાગે છે કે "અરે બાપ રે, આજે કયો નવો નિયમ આવશે!"

2. **ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારવું** - આપણે smart city બનાવવાની વાત કરીએ છીએ, પણ basic રોડ તો બનાવી શકતા નથી! "ભારત માં હોલ્સ રોડ પર છે કે રોડ હોલ્સ માં, એ questionable છે!"

3. **શિક્ષણમાં ક્રાંતિ** - આપણા શિક્ષણમાં creativity ની જગ્યાએ rote-learning છે. "ટીચર કહે એ જ સત્ય, બાકી બધું ગધેડા જેવું!"

4. **કોર્ટ અને પોલીસ સિસ્ટમ** - કેસ એટલા લાંબા ચાલે છે કે લોકો કહે છે, "અમે કેસ જીતીશું તો અમારા પરપોતા ભોગવશે!"

5. **કરપ્શન ઘટાડવું** - ભ્રષ્ટાચાર એટલો common થઈ ગયો છે કે લોકો કહે છે, "તમે corruption નથી કરતા? તમને ભારતીય હોવાનો અધિકાર નથી!"

આપણે તો ફેંકી ફેંકી ને વાતો કરીએ છીએ કે "આ સદી ભારતની છે", પણ જ્યારે કામ કરવાની વાત આવે ત્યારે "આજે નહીં, કાલે કરીશું" થઈ જાય છે. ચીન સામે આપણે એવા લાગીએ છીએ, જેમ કે 100 મીટરની રેસમાં એક runner તો track પર દોડી રહ્યો છે અને આપણે હજુ શૂઝ પહેરવાની practice કરી રહ્યા છીએ.

બસ હવે wakeup call આવી ગયો છે. જો આપણે જાગશું નહીં, તો ફક્ત slogan જ રહી જશે: "जागो, जागो, कब तक सोओगे?" અને આપણે કહીશું, "five more minutes please!"

**પરાગ રતનપરા**

જો તમને આ લેખ ગમ્યો હોય તો કૃપા કરીને શેર કરો, નહિંતર ખુલ્લેઆમ ટીકા કરો. હું તૈયાર છું!

#વિશ્વરાજકારણ #ભારતનુંભવિષ્ય #ચીનનીસફળતા #સત્તાનુંપરિવર્તન #GlobalPolitics #IndiaVsChina #FutureSuperpower #RisingPowers