બજારમાં અજાણ્યાનો ખેલ

# Market Mein Unknown Ka Khel
# બજારમાં અજાણ્યાનો ખેલ

**લેખક: પરાગ રતનપરા**

નમસ્કાર મિત્રો! આજે હું તમને એક એવા "મહાન" સિદ્ધાંત વિશે વાત કરવા જઈ રહ્યો છું જેને સમજવા માટે તમારે તમારા મગજને થોડું વધારે કસરત કરવી પડશે. અરે વાહ! "Embedding unknown information" - એટલે કે અજાણી માહિતીને ભાવમાં સમાવવી. અરે વાહ! કેવો ચમત્કારિક વિચાર છે! બિલકુલ ઉલ્લુ બનાવવાની કલા જેવો!

જરા વિચારો, દોસ્તો! જો કોઈ માહિતી અજાણી હોય તો તે ભાવમાં કેવી રીતે સમાઈ શકે? આ તો એવું થયું કે હું તમને એક ગુપ્ત રેસિપી વેચવા માંગુ છું, પણ મને પોતાને ખબર નથી કે તેમાં શું છે! ફિર ભી price set કરી દીધી - બસ ૯૯૯ રૂપિયા! ધન્ય છે આ ફિનાન્સિયલ જિનિયસ!

ભાવની રચના તો વેચનાર અને ખરીદનાર વચ્ચેની વાટાઘાટોથી થાય છે. જો બંને પક્ષોને કોઈ માહિતી ખબર જ નથી, તો તે "unknown information" ભાવમાં કેવી રીતે reflect થઈ શકે? આ તો એવું થયું કે મેં એક અંધારા ઓરડામાં બેસીને મોબાઈલ ખરીદ્યો, જ્યાં ન તો હું જોઈ શકું કે તે કેવો છે, ન તો વેચનાર જોઈ શકે! પછી કહીએ કે "અરે યાર, ભાવમાં બધું embedded છે!" Kya joke hai!

**Stock Market Mein Maha Comedy:**

હવે stock market ની દુનિયા માં ડોકિયું કરીએ. અમારા બાજાર ના experts કહે છે, "market is efficient" અને "prices reflect all available information". પરંતુ જો information available જ નથી તો reflect કેવી રીતે થાય? યે कैसा efficient market है भाई?

જુઓ, એક company ના CEO ના મગજમાં એક નવો product launch કરવાનો વિચાર આવે છે. કોઈને ખબર નથી! પણ આપણા "market geniuses" કહેશે કે share price માં આ વિચાર પહેલેથી જ embedded છે! Waah! કમાલ છે! શેર બાજાર એક મહાન જ્યોતિષી બની ગયો છે જે ભવિષ્ય જોઈ શકે છે!

એક trader બીજા trader ને કહે છે: "Bhai, શેર ની કિંમત પહેલેથી જ ભવિષ્યમાં થનારી ઘટનાઓને reflect કરે છે."
બીજો trader: "તો પછી તું roj stock charts જોઈને કેમ prediction કરે છે? સીધું future જોઈ લે ને!"

**Example Number One**: રાજુભાઈએ એક જમીન ખરીદી, જેની નીચે સોનાની ખાણ છે, પણ કોઈને ખબર નથી. ભાવ નક્કી થયો ૫૦ લાખ. હવે કેટલાક "super-intelligent" અર્થશાસ્ત્રીઓ કહેશે કે "જમીનના ભાવમાં સોનાની ખાણની કિંમત embedded છે!" અરે bhai, જો કોઈને ખબર જ નથી તો ભાવમાં કેવી રીતે આવી? ભગવાન ની કૃપા હશે કે શું?

**Dusra Example**: શ્રીમતી શર્માએ એક સ્ટોક ખરીદ્યો ૧૦૦ રૂપિયામાં. બીજા દિવસે કંપનીએ જાહેરાત કરી કે તેમની નવી દવાને સરકારી મંજૂરી મળી ગઈ છે. સ્ટોક ૨૦૦ રૂપિયા થઈ ગયો. મહાન professors કહેશે, "જુઓ, સ્ટોકના ભાવમાં આ ખબર પહેલેથી જ embedded હતી!" Arre, kaisi bakwaas logic hai? જો ખબર unknown હતી તો embedded કેવી રીતે?

**Share Market Ka Gyaan**: જૂના જમાનામાં, લોકો પૂજારીઓને પૈસા આપતા અને ભવિષ્ય જાણવાનો પ્રયત્ન કરતા. આજકાલ, લોકો market analysts ને પૈસા આપે છે, જે તમને કહે છે કે "market બધું જાણે છે!" પણ જો market બધું જાણે છે, તો આ analysts ની શું જરૂર? Market charts જોઈને ભવિષ્ય જાણી લો! એટલું જ સરળ!

**Buffett Style Insight**: Warren Buffett જેવા મહાન રોકાણકાર પણ કહે છે કે બજાર એક માર્કેટવાળો નથી પણ એક "voting machine" છે. અર્થાત, લોકોની ધારણાઓ અને અપેક્ષાઓ પર આધારિત છે, જાણીતી માહિતી પર. Unknown કે invisible information નહીં. એટલે જ ને Buffett sahab undervalued stocks શોધે છે - કારણ કે તેઓ જાણે છે કે market કેટલીક માહિતીને miss કરે છે!

આખી દુનિયા economy, market efficiency, અને "price discovery" વિશે lafalvi કરે છે, પણ basic common sense નો ઉપયોગ કરવાની toh fursat hi nahi hai! જો કોઈ વસ્તુ unknown છે, તો તે નિર્ણય લેવામાં કેવી રીતે મદદ કરી શકે? અને જો નિર્ણય લેવામાં તે ઉપયોગી નથી, તો ભાવમાં કેવી રીતે દેખાઈ શકે?

હા, જ્યારે અજાણી માહિતી જાણીતી બને છે, ત્યારે ભાવ બદલાય છે - અને તે જ price discovery નો અર્થ છે. પણ અજાણી માહિતી ભાવમાં પહેલેથી જ છે એવું કહેવું તો shudh pagalpan hai!

જો આપ વિચારો છો કે અજાણી માહિતી આપના પૈસાના રોકાણમાં પહેલેથી જ સમાયેલી છે, તો મારી પાસે એક bridge છે જે હું આપને વેચવા માંગુ છું - અને તેના ભાવમાં ભવિષ્યમાં થનાર બધા repairs ની કિંમત પહેલેથી જ embedded છે... promise!

**લેખક: પરાગ રતનપરા**

*જો આ લેખ તમને પસંદ આવ્યો હોય તો કૃપા કરીને શેર કરશો, અન્યથા ખુલ્લેઆમ ટીકા કરવા અમારું આમંત્રણ છે.*