અવગણનાનો અભિશાપ

# અવગણનાનો અભિશાપ

**— પરાગ રતનપરા**

એક વાત કહું? માણસ જન્મે છે ત્યારથી જ એક મોટી ભૂલ સાથે જન્મે છે. એ ભૂલનું નામ છે — પોતાની અંદર બેઠેલા ભગવાનને ન પૂછવાની ટેવ.

વાત સમજવા જેવી છે. અસ્તિત્વનો આરંભ થયો ત્યારે ત્રણ વસ્તુઓ સાથે જન્મી. એક — ભવિષ્યનું કશું નક્કી નહીં. બે — અધૂરપ જાણીજોઈને મૂકવામાં આવી. ત્રણ — બધે માત્ર જાગૃતિ, અને એની જુદી જુદી કક્ષાઓ. બસ, આટલું.

હવે મૂળ વાત પર આવીએ.

આપણી અંદર એક ચિદ અંશ બેઠો છે. જીવાત્મા કહો, ડિવાઇન ફ્રેગમેન્ટ કહો, ભગવાનનો ટુકડો કહો — એક જ વાત. એ બેઠો છે, ચૂપચાપ. માર્ગદર્શન આપવા તૈયાર. પણ આપણે પૂછતા જ નથી. કોઈ દિવસ નહીં.

કેમ?

ત્રણ માળનો ખેલ છે આ. સ્વર્ગલોક, ભુવલોક, ભૂલોક. ઉપરથી નીચે ઉતરતા જઈએ.

**સ્વર્ગલોકમાં** — સૌથી સૂક્ષ્મ જગ્યા. ત્યાં બુદ્ધિ બેઠી છે. પ્રકાશ ફેંકવાની તાકાત ધરાવે છે બુદ્ધિ. પણ એક વાત નથી સૂઝતી — આ પ્રકાશનો સ્ત્રોત ક્યાં છે? પોતાનું reflection જ real light લાગે છે એને. અહીંથી જ ચિદ અંશને પૂછવાનું બંધ.

**ભુવલોકમાં** — એક પગથિયું નીચે. અહીં મનસ બેઠું છે. આકૃતિ બદલવાની શક્તિ એની પાસે. પણ એને પણ જીવાત્માનું માર્ગદર્શન જોઈતું નથી. ચલાવ્યે રાખે છે પોતાનું.

**ભૂલોકમાં** — આપણું આ સ્થૂળ જગત. અહીં મગજ રાજા. પ્રોસેસિંગની તાકાત. પણ આ મગજ તો માને જ નહીં કે જીવાત્મા જેવું કંઈ છે પણ ખરું. "દેખાય તો માનું, ભગવાન હોય તો સામે આવે" — આ ભાષા આપણા મગજની છે. એક પુરાવો નથી, એટલે વસ્તુ જ નથી.

બસ. અહીં ઈગોનું બીજ રોપાઈ ગયું.

અહીં એક વાત કહી દઉં. આ બધું જ્ઞાન મારું પોતાનું નથી. આ તો શ્રી એસ. એન. તાવરિયાનું શિક્ષણ છે — ઊંડું, ઊંચું, અને એટલું જ સૂક્ષ્મ. અને એને એટલી સરસ રીતે, એટલી સહજતાથી શ્રી રાજન વકીલે સમજાવ્યું છે કે સામાન્ય માણસ સુધી પહોંચે. હું તો માત્ર એ વાતને મારી ભાષામાં ફરી કહેવાનો પ્રયત્ન કરું છું. ઋણ સ્વીકાર કરવો જ રહ્યો. હવે આગળ વધીએ.

પ્રશ્ન એ છે — આવું થાય છે કેમ? જવાબ સાદો છે, અને થોડો કડવો પણ. વાઈબ્રેશન્સનો ગાળો. મહાકાલમાંથી સ્વર્ગલોક બને છે ત્યાં વચ્ચે એક મોટું ડ્રોપ આવી જાય છે. એ ગાળામાં ડિવાઇન ફ્રેગમેન્ટ થોડી વાર બેહોશ થઈ જાય છે — સૂનમાં. એ સૂનની વચ્ચે જ બ્રિજ તૂટે છે. કનેક્શન ગયું.

એક વાત સમજો. યુવાનીમાં અંદર આગ હોય ત્યારે વડીલોનું સાંભળતા નથી આપણે. કેમ? ઈગો. એ જ વસ્તુ સ્વર્ગલોકથી ચાલી આવે છે. જૂની છે, ખૂબ જૂની.

પણ આ બધામાં મઝાની વાત છે. કુદરતનું આયોજન જ આવું છે.

જો માણસ પૂછી શકતો હોત, જો બુદ્ધિ-મનસ-મગજ ત્રણેય ભેગાં થઈને ચિદ અંશને માર્ગદર્શન માંગતાં હોત, તો સાચું માર્ગદર્શન મળત. અને એક ક્ષણમાં આખી ઉપર જવાની યાત્રા પૂરી. પત્યું. અસ્તિત્વનો આખો હેતુ ધૂળમાં.

એટલે કુદરતે ગોઠવણ કરી છે — પૂછી જ ન શકે એવી. પગથિયે પગથિયે ચાલવું પડે. મિલિયન્સ ઓફ યર્સનો સંસ્કાર છે અંદર. એટલો ઊંડો કે હવે માંગવાનું સૂઝતું જ નથી. અહંકાર નથી — સંસ્કાર છે.

પતંજલિએ "ઈશ્વર પ્રણિધાન" કહ્યું હતું. પણ આપણને ઈશ્વર પ્રણિધાન કરવું કેમ યાદ આવતું નથી? કારણ આ જ — કટઓફ થઈ ગયું છે. જોડાણ તૂટેલું છે જન્મથી.

જીવાત્મા પણ સમજુ છે. એ થોપતો નથી પોતાને. જ્યાં સુધી તમે અવગણો છો, ત્યાં સુધી એ ચૂપ બેઠો રહે છે. માર્ગદર્શન માંગો તો આપે — પણ તમારે માંગવું પડે. એ બારણું ખખડાવતો નથી.

અસ્તિત્વને હોરિઝોન્ટલી વિકસવું છે. પહોળું થવું છે. ઊંચે જવા દેવું નથી. નહીં તો ખેલ ખતમ.

બસ આટલી જ વાત છે. આપણી અંદર ભગવાન બેઠો છે. એ રાહ જુએ છે. આપણે પૂછતાં નથી. એ આપણને બોલાવતો નથી. અને જિંદગી ચાલ્યા કરે છે — પગથિયે પગથિયે, ધીરે ધીરે, ક્યારેક ઉપર, ક્યારેક નીચે.

જે દિવસે પૂછતાં શીખીશું, એ દિવસથી યાત્રા બદલાશે.

પણ એ "જે દિવસે" ક્યારે આવશે — એ આપણા હાથમાં છે. અને નથી પણ.

— *પરાગ રતનપરા*