તકની બારી

જીવનમાં દરવાજા હંમેશાં ખુલ્લા નથી રહેતા. ઘણી વાર ફક્ત એક નાની બારી ખૂલે છે, થોડી સેકન્ડ કે થોડા મહિના માટે, અને પછી કાયમ માટે બંધ થઈ જાય છે. 'વિન્ડો ઓફ ઓપોર્ચ્યુનિટી' એટલે એ મર્યાદિત સમયગાળો જેમાં લીધેલું પગલું જ ધાર્યું પરિણામ આપી શકે. આ બારી ખૂલે ત્યારે જો તમે તૈયારી વિનાના હો, અથવા અચકાઓ, તો પછી ગમે તેટલી મહેનત કરો તોય પરિણામ શૂન્ય મળે છે. સમય વીતી ગયા પછી દોડવાનો કોઈ અર્થ નથી હોતો.

આ વિચાર મૂળ અવકાશ વિજ્ઞાન અને લશ્કરી રણનીતિમાંથી આવ્યો. રોકેટને મંગળ કે ચંદ્ર તરફ છોડવું હોય તો ગ્રહોની સ્થિતિ ચોક્કસ ખૂણે હોવી જોઈએ. એ સ્થિતિ અમુક કલાકો કે દિવસો જ રહે છે, જેને વૈજ્ઞાનિકો લોન્ચ વિન્ડો કહે છે. જો તે ચૂકી જાવ, તો વર્ષો સુધી રાહ જોવી પડે. ધીમે ધીમે આ શબ્દ બિઝનેસ, રોકાણ અને રોજિંદા જીવનના નિર્ણયોમાં વપરાતો થયો. તક કાયમી હોતી નથી, એ સમયબદ્ધ હોય છે.

આપણે માનીએ છીએ કે પ્રતિભા બધું નક્કી કરે છે. આ જૂઠ છે. સાચી ક્ષણે સાચી જગ્યાએ હાજર હોવું અને ચોક્કસ પગલું ભરવું એ અસલ રમત છે. મોટાભાગના લોકો બારી ખૂલે ત્યારે વિચારવામાં સમય બગાડે છે. તેઓ સંપૂર્ણ પરિસ્થિતિની રાહ જુએ છે. પણ હકીકત એ છે કે જ્યારે બધી શરતો અનુકૂળ થાય છે, ત્યારે એ તકની બારી અવાજ કર્યા વિના બંધ થઈ ચૂકી હોય છે.

બોલિવૂડમાં આ નિયમ રોજ કોઈનું કરિયર બનાવે છે કે ખતમ કરે છે. એક એક્ટરની ફિલ્મ અણધારી સુપરહિટ થઈ જાય. આઠ-દસ મહિના માટે આખી ઈન્ડસ્ટ્રી તેની પાછળ દોડે છે. આ તેની બારી છે. જે હોશિયાર છે તે આ સમયગાળામાં ત્રણ સારા પ્રોજેક્ટ સાઇન કરી લેશે, પોતાની બ્રાન્ડ બનાવી લેશે અને ફી વધારી લેશે. પણ જો એ જ એક્ટર બે વર્ષ સુધી સ્ક્રિપ્ટો વાંચીને આળસ કરશે, તો બીજી નવી ફિલ્મ કોઈ નવા ચહેરાને સ્ટાર બનાવી દેશે. પેલી બારી ધડાકાભેર બંધ થઈ જશે.

તક ક્યારેય કોઈની રાહ જોઈને ઊભી નથી રહેતી, સમય પૂરો થતાં જ એ દરવાજો નહીં, પણ બારી વાસી દે છે.