વિઝિબિલિટી ગેપ

તમે જે જોઈ રહ્યા છો અને જે હકીકતમાં બની રહ્યું છે, એ બંને વચ્ચેનો ખાલીપો એટલે વિઝિબિલિટી ગેપ. આપણી આંખ સપાટી પરની હિલચાલ જુએ છે, પણ વ્યવસ્થાનું અસલ એન્જિન નીચે ક્યાંક ધૂંધવાતું હોય છે. આ શબ્દ કોઈ એક ફિલસૂફે નથી ઘડ્યો. આજના મેનેજમેન્ટ, આઈટી સુરક્ષા અને સપ્લાય ચેઈનના સાહિત્યમાંથી આ વિચાર ઊભરી આવ્યો છે. તમે જેને ડેટા કહો છો, એ ઘણીવાર ફક્ત નજર સમક્ષ તરતી છાલ હોય છે, અંદરનું અસલી ફળ નહીં.

કંપનીઓ ઘણીવાર સંતોષના નશામાં લથડે છે. ડેશબોર્ડ લીલો રંગ બતાવે એટલે સાહેબો માની લે કે બધું સલામત છે. પણ નજર બહાર જે સડી રહ્યું છે, તે છેવટે આખી ઈમારત ધરાશાયી કરે છે. જોવાનો દેખાવ અને ખરેખર જોવાની તાકાત વચ્ચેનો આ ભેદ છે. જોખમ એ નથી જે સામેથી તલવાર લઈને આવે છે, જોખમ એ અદ્રશ્ય તિરાડ છે જેને તમારી રડાર સિસ્ટમ પકડી શકતી નથી.

આ વાત આપણા એનઆરઆઈ સમાજમાં બરાબર લાગુ પડે છે. નડિયાદ કે આણંદમાં બેઠેલા કાકા માને છે કે તેમનો દીકરો ટોરોન્ટો કે ન્યૂ જર્સીમાં જઈને સુખી થઈ ગયો. ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર નાયગ્રા ફોલ્સ અને ચમકતી ગાડીઓના ફોટા દેખાય છે. આ સપાટીની વિઝિબિલિટી છે. પણ એ તસવીરોની પાછળનો ગેપ કોઈ જોતું નથી. સોળ કલાકની ગેસ સ્ટેશનની શિફ્ટ, અસહ્ય લોનનો બોજ અને અંદરથી કોરી ખાતી એકલતા એ અસલ સત્ય છે. દેશમાં બેઠેલા કુટુંબને ફક્ત કમાણીની ઝગમગાટ દેખાય છે, પરદેશમાં તૂટતી જતી કરોડરજ્જુ દેખાતી નથી.

આ આંધળાપણાની કિંમત ચૂકવવી પડે છે. જ્યારે સચ્ચાઈ સ્વીકારવાનો ઇનકાર થાય, ત્યારે અણધાર્યો ફટકો પડે છે. જીવન હોય કે ધંધો, તમને જે સહેલાઈથી દેખાય છે તે સૌથી ઓછું મહત્ત્વનું હોઈ શકે છે. જે બાબતો સાચે જ તમારું ભવિષ્ય નક્કી કરે છે, તે ક્યારેય સ્ક્રીન પર ચમકતી નથી.

જે કેમેરામાં ઝડપાય છે એ ફક્ત ચહેરો છે, ખરી લડાઈ તો પડદા પાછળ ચાલે છે.