અનબ્લોક મીટિંગ

મોટા ભાગની ઓફિસોમાં મિટિંગ એ સમયની હત્યા કરવાનું લાઇસન્સ છે. લોકો ખુરશીઓ પર બેસે છે, ચા-કોફી પીવે છે અને પોતાનો અહંકાર સાબિત કરવા લાંબા ભાષણો આપે છે. છેવટે કોઈ નક્કર નિર્ણય વિના સૌ વિખેરાઈ જાય છે. સામાન્ય મિટિંગ માત્ર સ્થિતિ જાણવા માટે મળે છે, જેને કોર્પોરેટ ભાષામાં સ્ટેટસ અપડેટ કહેવાય છે. પણ ‘અનબ્લોક મીટિંગ’ સાવ જુદી વસ્તુ છે. આ મિટિંગ રિપોર્ટ સાંભળવા માટે નહીં, પણ ગાડી અટકી ક્યાં પડી છે તે શોધીને રસ્તો સાફ કરવા માટે થાય છે. આ એક ચોક્કસ માળખાબદ્ધ પદ્ધતિ છે, જ્યાં સહભાગીઓ પોતે એજન્ડા બનાવે છે અને કામની ગતિ રોકતા કાંટા તરત દૂર કરે છે.

આ વિચાર તાજેતરમાં લેખક અને ઓર્ગેનાઈઝેશનલ ડિઝાઈનર જુરિયાન કેમરે પોતાના પુસ્તક ‘અનબ્લોક’માં વિગતે રજૂ કર્યો છે. કંપનીઓ ઢીલી પડે છે કારણ કે તેની અંદર અદ્રશ્ય અવરોધો જામી જાય છે. ફાઈલ એક ટેબલ પર પડી રહે, બે વિભાગો અંદરોઅંદર લડે અને પ્રોજેક્ટ ઠપ થઈ જાય. અનબ્લોક મીટિંગનો એકમાત્ર હેતુ એ પૂછવાનો છે: કામ આગળ વધારવામાં અત્યારે તમને કઈ બાબત રોકી રહી છે? આમાં લાંબી ફિલસૂફી નથી હોતી. સીધી શસ્ત્રક્રિયા હોય છે. સમસ્યા ઓળખો, જવાબદાર માણસ નક્કી કરો અને રસ્તો ખુલ્લો કરો.

આપણા દેશના ઇતિહાસ તરફ નજર કરો. ૧૯૪૭માં જ્યારે ૫૬૫થી વધુ રજવાડાંઓને એક અખંડ ભારતમાં જોડવાના હતા, ત્યારે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને વી. પી. મેનન આ જ શૈલીમાં કામ કરતા હતા. દરેક રિયાસતનો એક અડચણરૂપ પેચ હતો—કોઈને અંગત ખર્ચની ચિંતા હતી, કોઈને સત્તા જવાની બીક હતી, કોઈ જૂની પરંપરાને વળગી રહેવા માગતું હતું. સરદાર દિવસો સુધી નકામી ચર્ચા નહોતા ચલાવતા. તેઓ રાજાઓને સામે બેસાડતા, એક-એક અડચણ કાગળ પર લેતા, ત્યાં ને ત્યાં તેનો ફેંસલો કરતા અને દસ્તાવેજ પર સહી લેતા. એ દેશના ઇતિહાસની સૌથી મોટી અનબ્લોક બેઠકો હતી.

જો રોજિંદા કામમાં સ્પીડ જોઈતી હોય, તો દરબાર ભરવાનું બંધ કરવું પડે. જે વ્યવસ્થામાં અડચણો દૂર કરવાનો સ્પષ્ટ સમય નથી ફાળવાતો, ત્યાં લોકો પોતાની અસમર્થતાના બહાના જ બનાવ્યા કરે છે. રસ્તો રોકનારો પથ્થર નાનો હોય કે મોટો, તેને હટાવ્યા વિના સવારી આગળ વધતી નથી.

જે મિટિંગ રસ્તો સાફ ન કરે, તે પોતે જ એક મોટો ખાડો બની જાય છે.