સમય પસંદગીના સામાન્ય નિયમો

જીવનમાં શું કરવું તેના કરતાં ક્યારે કરવું તે વધુ મહત્વનું હોય છે. કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન અને સિસ્ટમ એન્જિનિયરિંગમાં આ શબ્દ વપરાય છે. ત્યાં જ્યારે પ્રોસેસર પાસે ગણતરી કરવાનો પૂરો સમય ન હોય, ત્યારે તે કામની ચોક્કસ ગણતરી કરવા બેસવાને બદલે અમુક વ્યવહારુ અંદાજો વાપરે છે. કઈ સૂચના પહેલાં દોડાવવી અને કઈ પ્રક્રિયા થોડી સેકન્ડ અટકાવવી, તેના અનુભવસિદ્ધ અંગૂઠાછાપ નિયમો એટલે ટાઈમિંગ હ્યુરિસ્ટિક્સ. આ વિચાર પોપ્યુલર ફિલસૂફીનો નથી, ટેકનિકલ જગતની વાસ્તવિકતામાંથી ઊતરી આવેલો નિયમ છે.

આપણે આખો દિવસ આવા જ નિર્ણયો લઈએ છીએ, પણ મોટે ભાગે ખોટી રીતે. માણસ માને છે કે તે તર્કથી સમય નક્કી કરે છે. હકીકતમાં તે પોતાની સુસ્તી કે અનુકૂળતા મુજબ કામ ઠેલવે છે. યોગ્ય સમય ક્યારેય આપમેળે પ્રગટ થતો નથી. શ્રેષ્ઠ સમયની શોધમાં બેસી રહેનારો માણસ તક ગુમાવી બેસે છે. સાચો નિર્ણય લેવા માટે જટિલ કેલેન્ડરની નહીં, પણ બે-ત્રણ નક્કર, વણલખ્યા સામાન્ય નિયમોની જરૂર પડે છે.

ધારો કે દિલીપભાઈ પરિવાર સાથે ચારધામની યાત્રાનું આયોજન કરે છે. જો તેઓ દરેક દિવસનું હવામાન, ટિકિટના ભાવ અને ભીડનું બારીક કેલ્ક્યુલેશન કરવા બેસશે તો ક્યારેય ઉપડી નહીં શકે. અનુભવી પ્રવાસીઓ આવા સમયે સાદા નિયમો વાપરે છે. 'વરસાદની ઋતુ શરૂ થાય તેના બે અઠવાડિયા પહેલાં નીકળી જવું' અથવા 'દર્શન માટે સવારે પાંચ વાગ્યે કતારમાં ઊભા રહી જવું.' આ કોઈ ગણિતશાસ્ત્ર નથી, સમય પસંદ કરવાનો કાચો પણ અક્સીર નુસખો છે. જે માણસ આ નિયમ ચૂકીને બપોરે બાર વાગ્યે લાઈનમાં ઊભો રહે છે, તે આખો દિવસ બગાડે છે.

સમયની પસંદગી એ પરિસ્થિતિ સાથેની રમત છે. જ્યારે રોડ પર ટ્રાફિક વધવાનો હોય, ત્યારે હોશિયાર ડ્રાઇવર અડધો કલાક વહેલો નીકળી જાય છે. જે લોકો દરેક વાતમાં પરફેક્ટ મુહૂર્ત શોધવા જાય છે, તેઓ સિસ્ટમના ટ્રાફિકમાં ફસાય છે. વ્યવહારુ બનો, સાદા અંગૂઠાછાપ નિયમો બનાવો અને નીકળી પડો.

યોગ્ય સમયનું કોઈ સોનાનું મુહૂર્ત હોતું નથી; સમયસર લીધેલો કાચો નિર્ણય મોડા પડેલા ઉત્તમ નિર્ણય કરતાં હંમેશાં વધુ જીતે છે.