ટાઇમ મેજિક માનસિકતા

સમય કોઈ શત્રુ નથી કે જેને તમારે જીતવો પડે. આધુનિક માણસ ઘડિયાળના કાંટા સામે કુસ્તી લડી રહ્યો છે. દરેક મિનિટમાંથી રસકસ નીચોવી લેવાની જીદ એ બીમારી છે. ટાઇમ મેજિક માનસિકતા આ ગાંડપણ સામે ઊભો રહેતો વિચાર છે. એ કહે છે કે પ્રોડક્ટિવિટીના કડક નિયમો અને અનંત યાદીઓ બનાવવાથી જીવન સુધરતું નથી, ઊલટાનું બ્લડ પ્રેશર વધે છે. સમય બચાવવાનો નથી, સમય સાથેનો સંબંધ સુધારવાનો છે. દિવસમાં નાના, અર્થપૂર્ણ અને આત્માને તૃપ્ત કરે તેવા નિર્ણયો લેવા એ જ સાચો જાદુ છે.

આ વિચાર મેલિસા એમ્બ્રોસિની અને નિક બ્રોડહર્સ્ટે પોતાના પુસ્તક 'ટાઇમ મેજિક'માં ૨૦૨૩માં વ્યવસ્થિત રીતે મૂક્યો. એમણે જોયું કે લોકો વધુ કામ પતાવવાની લ્હાયમાં સતત ચિંતામાં જીવે છે. આધુનિક મેનેજમેન્ટ આપણને મશીન સમજે છે, જેણે આખો દિવસ માત્ર આઉટપુટ આપવાનું હોય. હકીકતમાં સમયની અછત વાસ્તવિક ઓછી અને માનસિક વધારે છે. જ્યારે તમે રોજના નાના નિર્ણયો સભાનપણે લો છો, ત્યારે સમય આપોઆપ મોકળો થઈ જાય છે.

આપણા ભારતીય સંયુક્ત કુટુંબમાં આ ખેલ રોજ જોવા મળે છે. વડીલો, વહુઓ, બાળકો અને મહેમાનો વચ્ચે આખો દિવસ સમય ઓછો જ પડે. ઘરમાં વડીલ સ્ત્રી સવારે પાંચ વાગ્યાથી રાતે અગિયાર સુધી દોડતી રહે. એ પોતાની જાતને કેલેન્ડર કે ટૂ-ડૂ લિસ્ટથી નથી ચલાવતી, પણ ઘરના અસંખ્ય દબાણો નીચે પિસાતી રહે છે. એ વિચારે છે કે સંસારના બધા કામ પતે પછી હું શાંતિથી બેસીશ. આ ક્ષણ ક્યારેય આવતી નથી. વાસણ, રસોઈ અને સામાજિક ફરજો ક્યારેય ખૂટતી નથી.

ટાઇમ મેજિક માનસિકતા અહીં કામ આવે છે. દિવસના સો કામ વચ્ચે પોતાની જાત માટે દસ મિનિટની ચોખ્ખી શાંતિ પસંદ કરવી એ કોઈ ગુનો નથી. ચાનો એક કપ એકલા બેસીને પીવો, કોઈ બિનજરૂરી મહેમાનની પંચાતમાં કલાકો ન બગાડવા કે સાંજે સંધ્યાટાણે છત પર પાંચ મિનિટ આકાશ જોવું—આ નાના નિર્ણયો છે. આ નિર્ણયો કોઈ પ્રોડક્ટિવિટી એપમાં નોંધાતા નથી, પણ એ મગજમાંથી સમય ખૂટી જવાનો ડર કાઢી નાખે છે. સમય લંબાઈમાં નથી વધતો, એની ઊંડાઈ વધે છે.

ઘડિયાળ ગુલામ બનાવવા આવી હતી; એને માલિક બનાવવી એ તમારી અંગત ભૂલ છે.