સ્મગ સ્લીપર્સ

અમુક માણસો પથારીમાં માથું મૂકે અને પાંચ મિનિટમાં ઘોરવા માંડે છે. આ લોકોને ઊંઘ માટે કોઈ સંઘર્ષ કરવો પડતો નથી. આ અંગ્રેજી શબ્દપ્રયોગ કોઈ મોટા મનોવૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાંથી આવ્યો નથી. આ શબ્દ કોણે પહેલી વાર વાપર્યો તે ચોક્કસ ખબર નથી, પણ રોજિંદા જીવનમાં આ એક બહુ સાચી માનસિકતા છે. 'સ્મગ સ્લીપર્સ' એટલે એવા લોકો જેમને સરળતાથી ગાઢ ઊંઘ આવી જાય છે, અને એ વાતનું એમના ચહેરા પર એક અજીબ આત્મસંતોષ કે છાની અહંકાર હોય છે. સામે છેડે અડધી રાતે પડખાં ઘસતા અનિદ્રાના દર્દીઓ કે ઉજાગરા કરતા લોકો માટે આ માણસો ઈર્ષ્યાનું કારણ બને છે.

આ માત્ર શારીરિક આદત નથી, પણ એક સામાજિક વર્તન છે. જે સરળતાથી ઊંઘી શકે છે, તે ઘણી વાર અનિદ્રાથી પીડાતા લોકોને નબળા માની લે છે. એમને લાગે છે કે ઊંઘવું એ તો મનની મજબૂતીની વાત છે. આ એક પ્રકારની અસંવેદનશીલતા છે. જેને રાત્રે ઊંઘ નથી આવતી, એના માટે બીજો માણસ નસકોરાં બોલાવતો હોય તે દૃશ્ય કોઈ મૌન અપમાન જેવું લાગે છે. ઊંઘની આ સરળતા ઘણી વાર અન્યાયી સુપિરિયોરિટીમાં ફેરવાઈ જાય છે.

આપણા શિક્ષણ જગતમાં આ માનસિકતા બરાબર જોવા મળે છે. કોટા કે અમદાવાદમાં બોર્ડની પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓની હોસ્ટેલ જુઓ. એક છોકરો આખી રાત આંખો લાલ કરીને ફિઝિક્સના દાખલા ગણે છે. ઊંઘના અભાવે એનું માથું ફાટે છે. એની બાજુની પથારીમાં એનો રૂમમેટ રાત્રે દસ વાગ્યે પુસ્તક બાજુ પર મૂકીને ઘસઘસાટ સૂઈ જાય છે. સવારે ઊઠીને એ તાજોમાજો થઈને ચા પીતાં પીતાં પહેલા જાગેલા છોકરા સામે મલકે છે: 'તું આખી રાત જાગ્યો? મારે તો આઠ કલાક ઊંઘ પૂરી ના થાય ત્યાં સુધી મગજ જ ના ચાલે.' આ એનો નિર્દોષ નુસખો નથી, પેલી ઊંઘની દાદાગીરી છે.

જિંદગીમાં અમુક સુખો કોઈ મહેનત વગર મળેલા વરદાન જેવા હોય છે. ઊંઘ પણ એવું જ એક વરદાન છે. જ્યારે તમે કોઈ કુદરતી સગવડને પોતાની અંગત સિદ્ધિ માનીને બીજા સામે વટ મારો છો, ત્યારે તમે સામેવાળાના સાચા તણાવની મજાક ઉડાવો છો.

જેમને પથારી મળતાં જ ઊંઘ આવી જાય છે, એમણે પોતાને સાધુ નહીં પણ માત્ર નસીબદાર સમજવા જોઈએ.