સિનાત્રા સિદ્ધાંત

અમેરિકન ગાયક ફ્રેન્ક સિનાત્રાનું એક જાણીતું ગીત છે. એમાં લીટી આવે છે: જો હું ન્યૂ યોર્કમાં ટકી ગયો, તો દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે જીતી શકીશ. બિઝનેસ વિચારકો ચિપ હીથ અને ડેન હીથે પોતાના પુસ્તક ‘મેડ ટુ સ્ટિક’માં આ વિચારને ‘સિનાત્રા પ્રિન્સિપલ’ તરીકે સ્થાપિત કર્યો. આ સિદ્ધાંત સીધો છે: તમારી ક્ષમતા સાબિત કરવા સો દાખલા આપવાની જરૂર નથી. સૌથી કપરી કસોટી પાર પાડી હોય તેવો એક જ જડબેસલાક પુરાવો પૂરતો છે.

માણસો લાંબા લિસ્ટથી પ્રભાવિત નથી થતા, વજનદાર ઉદાહરણથી થાય છે. તમે દસ નાની કંપનીઓ માટે કામ કર્યું છે તે કોઈને યાદ નહીં રહે. પણ જો તમે અતિશય મુશ્કેલ, કડક અને શંકાશીલ ગ્રાહકનું કામ સફળતાપૂર્વક પાર પાડ્યું હોય, તો બાકીના બધા આપોઆપ માની લેશે કે તમે કાબેલ છો. વિશ્વાસ ઊભો કરવાનો આ સૌથી ટૂંકો રસ્તો છે. મોટા પડકારો તમારી લાયકાતનું સર્ટિફિકેટ બની જાય છે.

આપણા સંયુક્ત કુટુંબના વહીવટમાં આ મોડેલ બરાબર બંધબેસે છે. ઘરમાં વીસ માણસો રહેતાં હોય ત્યારે કોઈ નવી વહુ કે જમાઈની આવડતની ચકાસણી રોજ નથી થતી. ધારો કે પરિવારમાં એક કડક, આખોબોલા અને કોઈનાથી ન દબાય તેવા વડીલ કાકી છે. આખા ખાનદાનમાં જેમની સામે બોલવાની કોઈની હિંમત નથી ચાલતી. એવા અઘરા કાકીની માંદગીમાં નવી આવેલી નાની વહુએ પંદર દિવસ એવી ચાકરી કરી કે કાકી પોતે પીગળી ગયા અને વહુનાં વખાણ કરવા લાગ્યા.

હવે આખા પરિવારમાં કોઈ પણ મોટો પ્રસંગ હોય, રસોડાની જવાબદારી કે મહેમાનોની સરભરા આપોઆપ એ નાની વહુને જ સોંપાશે. કોઈ પૂછવા નહીં બેસે કે એને પૂરી વણતાં આવડે છે કે નહીં. પરિવારના સૌથી મુશ્કેલ માણસને જો સાચવી લીધા, તો બાકીના પચાસ મહેમાનો તો રમતવાત છે. એક જ કસોટીએ આખી ઈજ્જત કાયમ માટે નક્કી કરી દીધી.

દુનિયાને પ્રભાવિત કરવા સો દલીલો ન આપો. બસ સૌથી અઘરા કિલ્લાનો કાંગરો તોડી બતાવો, બાકીના દરવાજા આપોઆપ ખુલી જશે.