શાંતિની પ્રાર્થના

આ કોઈ ધાર્મિક કર્મકાંડ નથી, મનની સાચી કાર્યક્ષમતાનો નકશો છે. સૂત્ર સાવ સરળ છે: જે વસ્તુઓ તમે બદલી શકતા નથી તેને સ્વીકારવાની શાંતિ રાખો, જે બદલી શકો છો તેને બદલવાની હિંમત રાખો, અને સૌથી મહત્ત્વનું—આ બંને વચ્ચેનો ભેદ પારખવાની બુદ્ધિ રાખો. મોટાભાગના માણસો આખી જિંદગી ઊંધી દિશામાં વેડફી નાખે છે. જે પોતાના હાથમાં નથી તેના પર ગુસ્સો કરે છે, અને જે હાથમાં છે ત્યાં આળસ કરીને બેસી રહે છે.

આ વિચાર અમેરિકન ચિંતક અને ધર્મશાસ્ત્રી રેઈનહોલ્ડ નિબુરે ૧૯૩૦ના દાયકામાં ઘડ્યો હતો. પાછળથી દારૂની લત છોડાવતી વિશ્વવિખ્યાત સંસ્થા ‘આલ્કોહોલિક્સ એનોનિમસ’ દ્વારા આ પ્રાર્થના દુનિયાભરમાં ફેલાઈ. લત સામે લડતા માણસ માટે આ મુક્તિનો મંત્ર બન્યો. તમે ગઈકાલનો દિવસ કે શરીરની જૂની બીમારી બદલી શકતા નથી, પણ આજે સાંજનો એક પેગ રોકી શકો છો. આ સાદી સમજ વિના કોઈ મુક્તિ શક્ય નથી.

આપણી ઊર્જા મર્યાદિત છે. જ્યારે તમે પરિણામ, બીજા માણસોનો સ્વભાવ કે અણધાર્યા સંજોગોને બદલવાની જીદ પકડો છો, ત્યારે ચિંતા સિવાય કશું હાથ લાગતું નથી. ડહાપણ એમાં નથી કે તમે બધું સહન કરી લો, ન તો એમાં છે કે તમે દરેક બાબતે માથું કૂટો. તાકાત એ નક્કી કરવામાં છે કે મારે કઈ લડાઈ લડવી અને કયા મોરચેથી ચૂપચાપ ખસી જવું.

કોઈપણ સરકારી કચેરીમાં જાવ. જગદીશભાઈ પંચાયત કચેરીમાં નકશાની મંજૂરી માટે આંટા મારે છે. ફાઈલ લાલ પટ્ટીમાં અટવાયેલી છે, બાબુઓ ચાના બહાને ખુરશી છોડી દે છે અને સર્વર આખો દિવસ ડાઉન રહે છે. આખી વ્યવસ્થા સડેલી છે, જેને જગદીશભાઈ એકલા એક બપોરે સુધારી શકવાના નથી. આ અપરિવર્તનીય સત્ય છે. પણ તેઓ પોતાના કાગળો નિયમ મુજબ તૈયાર રાખી શકે છે, આરટીઆઈ અરજી કરી શકે છે અથવા ઉપરી અધિકારીને લેખિત ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. સિસ્ટમ સામે ગાળો બોલીને લોહી ઉકાળવું એ અજ્ઞાન છે; નિયમોના ચોકઠામાં રહીને પોતાની કાનૂની હિલચાલ કરવી એ શાણપણ છે.

જે નસીબ છે તેને સ્વીકારો, જે નિર્ણય છે તેને અમલમાં મૂકો; બાકી આખી દુનિયા સામે બાથ ભીડવા જશો તો ફક્ત બીપી વધશે, કામ નહીં થાય.