કાલ્પનિક ઘોડા પર જીન બાંધવાનો ભ્રમ

જે અસ્તિત્વમાં જ નથી, તેના પર કાબૂ મેળવવાની યોજના બનાવવી એટલે આ ભ્રમ. યુનિકોર્ન એટલે એક શિંગડાવાળો કાલ્પનિક ઘોડો. હવે જે પ્રાણી જંગલમાં કે ધરતી પર ક્યાંય છે જ નહીં, તેના માપનું જીન ખરીદવું અને તેના પર સવારી કરવાના સપનાં જોવાં એ સાવ બાલિશ કહેવાય. મેનેજમેન્ટ અને બિઝનેસની ભાષામાં આ શબ્દ કદાચ ક્યાંકથી આવ્યો હશે, પણ તેનો કોઈ સત્તાવાર લેખક કે ચોક્કસ પુસ્તક નોંધાયેલું નથી. વિચાર સીધો છે: હવામાં બાંધેલા મહેલોને વ્યવહારુ પ્રોજેક્ટ માની લેવાની મૂર્ખામી.

માણસો વારંવાર અવાસ્તવિક ધારણાઓ પર યોજનાઓ રચે છે. આપણી પાસે સાધન નથી હોતું, પાયો નથી હોતો, છતાં આપણે તેના પરિણામની વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં અટવાઈ જઈએ છીએ. ધંધામાં હજુ પહેલો રૂપિયો કમાયા નથી, અને નફાની વહેંચણી માટે ભાગીદારો વકીલો રોકે છે. અસ્તિત્વ વગરની સફળતાને મેનેજ કરવાની આ ચળ છે. ઊર્જા મૂળ કામમાં વપરાવાને બદલે ભવિષ્યની ભ્રામક સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં વેડફાઈ જાય છે.

આપણા શહેરોમાં નવરાત્રિ મંડળ કે ગણેશોત્સવ કમિટીઓમાં આ ખેલ દર વર્ષે જોવા મળે છે. સોસાયટીના યુવાનો ઑગસ્ટ મહિનામાં ભેગા થઈને ગ્રાઉન્ડ બુક કરાવવાને બદલે ચર્ચા એ કરશે કે ‘બોલિવૂડની કોઈ મોટી હિરોઈન આવશે તો એની સિક્યોરિટી કેવી રીતે સંભાળીશું?’ ફંડમાં હજુ પાંચ હજાર રૂપિયા ભેગા થયા નથી. પણ કમિટીના પ્રમુખ વીઆઈપી પાસ કોને આપવા અને મીડિયા સાથે વાત કોણ કરશે તેની ચિંતામાં ઉજાગરા કરે છે. અસ્તિત્વ વગરના સેલિબ્રિટીના આગમન માટે ઝેડ-પ્લસ સુરક્ષાની યોજના ઘડવી એ કાલ્પનિક ઘોડા પર જીન કસવા જેવું જ છે.

જમીન પર પગ રાખ્યા વગર આકાશના તારાઓની યાદી બનાવવાનું બંધ કરવું પડે. જે સ્ત્રોત હાથમાં નથી, તેની પર નિયંત્રણની યોજનાઓ માત્ર અહંકાર પોષે છે. વાસ્તવિકતા ક્રૂર હોય છે; તે કાલ્પનિક સવારી માટે ટિકિટ આપતી નથી. પહેલાં ગ્રાઉન્ડ સાફ કરો, મંડપ બાંધો અને પૈસા ભેગા કરો. જે ઘોડો જંગલમાં જીવતો ઊભો હોય, દોરડું તેના ગળામાં નંખાય, પરીકથાના પાત્રો પર નહીં.

જે પંખી ડાળ પર બેઠું જ નથી, તેને પાંજરે પૂરવા માટે સોનાના તાળા ખરીદવાનો કોઈ અર્થ નથી હોતો.