રૂડીનો રૂટાબાગા નિયમ

તમે જિંદગીની સૌથી મોટી મુશ્કેલી ઉકેલી નાખો એટલે તરત સુખ આવી જશે? ભ્રમ છે. એક મુસીબતનો ખાતમો બોલાવો એટલે બીજા નંબરની મુસીબત તરત પહેલા નંબરે પ્રમોશન મેળવી લે છે. આ સંસારનો નિર્દય નિયમ છે. કન્સલ્ટન્ટ જેરાલ્ડ વાઈનબર્ગે ૧૯૮૫ના પોતાના પુસ્તક 'ધ સિક્રેટ્સ ઓફ કન્સલ્ટિંગ'માં આ મજાની વાત નોંધી હતી. એમણે એને નામ આપ્યું: રૂડીનો રૂટાબાગા નિયમ.

વાઈનબર્ગના એક કાલ્પનિક પાત્ર રૂડીની આ થિયરી છે. રૂટાબાગા એટલે એક પ્રકારનું શલગમ જેવું કંદમૂળ, જે ખાવામાં કોઈને ખાસ ભાવતું નથી. જો તમારી થાળીમાંથી સૌથી ખરાબ સ્વાદવાળી શાકભાજી હટાવી લેવામાં આવે, તો બીજા ક્રમની અણગમતી શાકભાજી અચાનક થાળીની સૌથી ખરાબ વાનગી બની જાય છે. સમસ્યાઓનું પણ આવું જ છે. માનવમગજ ક્યારેય સમસ્યા-મુક્ત રહી શકતું નથી. સૌથી મોટો માથાનો દુખાવો મટી જાય એટલે જે વાતની ગઈકાલ સુધી કોઈ કિંમત નહોતી, તે આજે રાતોરાત આપત્તિ બનીને સામે ઊભી રહી જાય છે.

સુરતના હીરા બજારમાં આ રોજ બને છે. ધારો કે મહિધરપુરામાં બેસતા એક વેપારી પાસે કાચા હીરાનો માલ આવતો નહોતો. દિવસ-રાત એ એક જ ચિંતા: સપ્લાય ક્યારે મળશે? કોઈક રીતે જૂની ઓળખાણો કાઢીને એમણે બેલ્જિયમથી કાચા માલની લાઈન ગોઠવી દીધી. સૌથી મોટો પ્રશ્ન પતી ગયો. પણ બીજા જ અઠવાડિયે કારખાનાના ઘાટિયા-પેલિયા કારીગરોએ પગાર વધારા માટે હડતાળ પાડી દીધી. કાચા માલની ચિંતા ગાયબ થઈ ગઈ અને કારીગરોની તંગી નંબર વન પ્રોબ્લેમ બની ગઈ. કારીગરોને મનાવી લીધા તો જીએસટીના દસ્તાવેજોમાં લોચો નીકળ્યો.

આપણે માનીએ છીએ કે પ્રશ્નોનો અંત લાવી શકાય છે. પણ હકીકતે આપણે સમસ્યાઓ ખતમ નથી કરતા, માત્ર એનો ક્રમ બદલીએ છીએ. મેનેજમેન્ટ હોય કે ઘરનો સંસાર, પરફેક્ટ શાંતિ ક્યારેય આવતી નથી. સૌથી મોટો બોજ હળવો થતાં જ નીચે દબાયેલો નાનો પથ્થર પણ પહાડ જેવો ભાસવા માંડે છે.

જીવનમાંથી સમસ્યાઓ ક્યારેય માઈનસ થતી નથી; પહેલો નંબર ખાલી પડે એટલે બીજો નંબર ખુરશી પચાવી પાડે છે.