સાચો ગજ

ખોટા માપદંડથી સાચી વસ્તુ ક્યારેય માપી શકાતી નથી. જો તમે દૂધને મીટરમાં અને કાપડને લિટરમાં માપવા નીકળો, તો પરિણામ મૂર્ખામી જ આવશે. વિચાર સાદો છે: કોઈપણ નિર્ણય, પ્રગતિ કે મૂલ્યની ચકાસણી કરતી વખતે માપણીનું સાધન એટલે કે ગજ બરાબર હોવો જોઈએ. આ શબ્દ કોઈ એક વિચારકે ચોક્કસ પુસ્તકમાં પહેલી વાર વાપર્યો હોય તેવો કોઈ ઐતિહાસિક પુરાવો નથી. પણ આધુનિક વ્યવસાય અને સ્વ-વિકાસના લખાણોમાં આ વિચાર વારંવાર સામે આવે છે.

આપણે મોટે ભાગે જે સહેલાઈથી માપી શકાય છે તેને જ મહત્વનું માની લઈએ છીએ. પૈસા ગણવા સહેલા છે, શાંતિ માપવી અઘરી છે. તેથી માણસ બેંક બેલેન્સ વધારવામાં જિંદગી ખર્ચી નાખે છે અને માનસિક સ્થિરતા ગુમાવી બેસે છે. ખોટો ગજ તમને ખોટી દિશામાં દોડાવે છે. જ્યારે લક્ષ્ય બદલાય ત્યારે જૂનો માપદંડ ફેંકી દેવો પડે. જો પ્રશ્ન ગુણવત્તાનો હોય, તો ત્યાં જથ્થાની માપપટ્ટી ચાલે નહીં.

અમદાવાદ કે સુરતમાં ફ્લેટ લેવા નીકળેલો માણસ આ ભૂલ રોજ કરે છે. બિલ્ડર બ્રોશરમાં લક્ઝરી ક્લબહાઉસ, સ્વિમિંગ પૂલ અને જિમ્નેશિયમ બતાવે છે. ખરીદનાર ચોરસ ફૂટનો ભાવ સરખાવે છે અને આ બધી સગવડો જોઈને મોહી પડે છે. આ ખોટો ગજ છે. સાચો ગજ એ છે કે રોજ સવારે ઓફિસે પહોંચવામાં કેટલો ટ્રાફિક નડશે, સોસાયટીમાં પીવાનું પાણી નિયમિત આવે છે કે નહીં અને પડોશીઓ કેવા છે. સ્વિમિંગ પૂલમાં વર્ષે બે વાર જવાનું હોય છે, પણ ટ્રાફિક અને ખરાબ પાણી રોજ ભોગવવા પડે છે.

દેખાડો કરવો સહેલો છે, રોજિંદી સગવડ ઊભી કરવી અઘરી છે. જ્યારે તમે ખોટા માપદંડ પસંદ કરો છો, ત્યારે તમે વેચનારની ચાલબાજીનો શિકાર બનો છો. દરેક વ્યવહારમાં પહેલાં પૂછો કે તમારો ગજ કયો છે. ખોટી પટ્ટી વાપરીને મેળવેલું સસ્તું મકાન કે ઊંચો નફો લાંબા ગાળે સૌથી મોંઘો પડે છે.

જે વસ્તુ માપી શકાય છે તે જ કિંમતી હોય એ જરૂરી નથી; માપ બદલાય ત્યારે જ માણસની કિંમત પરખાય છે.