રેસ્ટોરન્ટ ગેમ ભ્રમ

મોબાઈલ સ્ક્રીન પર રેસ્ટોરન્ટ ચલાવવી સહેલી છે. ગ્રાહક આવે, માથા પર બર્ગરનું ચિહ્ન દેખાય, તમે એક ક્લિક કરો એટલે રસોઈ તૈયાર અને ગલ્લામાં સિક્કા ખખડે. આ કેઝ્યુઅલ ગેમ્સ લોકોને એક ઊંડા ભ્રમમાં ધકેલે છે. ધંધો માત્ર ઓર્ડર લેવા અને માલ આપવા જેટલો સીધો નથી હોતો. બિઝનેસ વિચારકો આ આભાસી સરળતાને રેસ્ટોરન્ટ ગેમ તરીકે ઓળખાવે છે. અસલ જિંદગીમાં લોજિસ્ટિક્સ, બગડેલું દૂધ, ભાગી ગયેલો કારીગર અને નગરપાલિકાના ધક્કા હોય છે. સ્ક્રીન પર આમાંથી કશું હોતું નથી.

આ વિચાર કોઈ એક ચોક્કસ પુસ્તક કે અર્થશાસ્ત્રીએ ઘડ્યો નથી. આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્ટાર્ટઅપ સંસ્કૃતિ અને સિમ્યુલેશન ગેમ્સના અનુભવમાંથી આ માનસિક ખ્યાલ આપોઆપ ઊભો થયો છે. જ્યારે આપણે કોઈ જટિલ કામને ફક્ત બહારથી જોઈએ છીએ, ત્યારે મગજ એને એક વિડિયો ગેમની જેમ નિયમો આધારિત અને સરળ માની લે છે. વાસ્તવિકતા અને એના ડિજિટલ મોડેલ વચ્ચે આખો હિમાલય ઊભો હોય છે.

આ ભ્રમ માણસને ખોટો આત્મવિશ્વાસ આપે છે. નોકરી કરતા માણસો અચાનક કેફે કે રેસ્ટોરન્ટ ખોલવાના સપનાં જોવા માંડે છે, કારણ કે તેમને લાગે છે કે સ્વાદિષ્ટ વાનગી અને સુંદર ઈન્ટિરિયરથી ધંધો ચાલે છે. તેઓ ભૂલી જાય છે કે અસલ વેપાર એ ટેબલ સાફ કરવાનો, શાકભાજીના ભાવતાલ કરવાનો અને નુકસાન વેઠવાનો કંટાળાજનક ખેલ છે. ગેમમાં લેવલ પાર કરવા માટે ફક્ત ધીરજ જોઈએ, વાસ્તવમાં મૂડી અને ચામડી બંને ઘસાય છે.

અમદાવાદના એસ.જી. હાઈવે પર નોકરી છોડીને નવો કાફે શરૂ કરનાર નિખિલને જુઓ. સ્ક્રીન પર એણે એક્સેલ શીટ બનાવી ત્યારે બધું ગોઠવાયેલું લાગતું હતું: રોજ સો કપ કોફી વેચાશે અને મહિને બે લાખ નફો. પણ વાસ્તવિકતા જુદી નીકળી. બારીશમાં ગ્રાહકો ન આવ્યા, રસોઈયો અચાનક ગામ જતો રહ્યો અને ફ્રિજ બગડી ગયું. નિખિલ રેસ્ટોરન્ટ ગેમ રમી રહ્યો હતો, પણ દુકાન રોડ પર ખૂલી ચૂકી હતી. કાગળ કે સ્ક્રીનની સરળતા કાઉન્ટર પર લોહી પીવે છે.

સ્ક્રીન પર કાઉન્ટર સંભાળવું રમત છે, અસલ ગલ્લે બેસીને ધૂળ ફાંકવી એ ધંધો છે.