પ્રોસેસ થિંકિંગ

પરિણામની ચિંતા છોડીને ફક્ત કામ કરવાની પદ્ધતિ પર નજર રાખવી, એ પ્રોસેસ થિંકિંગ છે. મોટા ભાગના લોકો સ્કોરબોર્ડ જોઈને જીવે છે. તેઓ અંતિમ ટ્રોફી, મોટી કમાણી કે વિજયની કલ્પનામાં રાચે છે. આ માનસિકતા માત્ર અજંપો પેદા કરે છે. પ્રોસેસ થિંકિંગ કહે છે કે આગળ શું થશે તે ભૂલી જાવ. અત્યારે આ ક્ષણે તમારી સામે જે નાનું કામ છે, તેમાં સંપૂર્ણ ચોકસાઈ રાખો. પરિણામ કોઈ ચમત્કારથી નથી આવતું, નાનાં પગલાંની શિસ્તબદ્ધ શૃંખલાનું એ સ્વાભાવિક પરિણામ છે.

આ વિચારને આધુનિક રમતોમાં અમેરિકન ફૂટબોલ કોચ નિક સાબને અત્યંત પ્રચલિત કર્યો. તેઓ ટીમને ક્યારેય ચેમ્પિયનશિપ જીતવાની વાત નહોતા કરતા. એમનો આદેશ સાદો હતો: આવનારો એક જ દાવ, આગલી એક જ સેકન્ડ ઉત્તમ રીતે રમો. બાકીનું બધું આપોઆપ ગોઠવાઈ જશે. ગીતાનો 'કર્મણ્યેવાધિકારસ્તે' આ જ વાત સદીઓ પહેલાં કહી ચૂક્યો છે, પણ પશ્ચિમે તેને રોજિંદા મેનેજમેન્ટનું હથિયાર બનાવી દીધું. જેનું ધ્યાન માત્ર લક્ષ્ય પર છે તે વિચલિત થશે; જેનું ધ્યાન રસ્તા પર છે તે પહોંચી જશે.

જીવનમાં જ્યારે આપણે મોટો પડકાર ઉપાડીએ છીએ, ત્યારે ભવિષ્યનો ડર આપણને થીજવી નાખે છે. પરીક્ષામાં ટોપ કરવું, કરોડોનું સામ્રાજ્ય ઊભું કરવું કે વજન ઉતારવું—આ બધાં પરિણામો છે. પરિણામ તમારા હાથમાં નથી હોતું, તમારા હાથમાં ફક્ત આજની કલાકની મહેનત છે. જ્યારે માણસ આખી યાત્રાને બદલે માત્ર આજના એક પગલાને માપે છે, ત્યારે થાક ગાયબ થઈ જાય છે.

આપણા ઇતિહાસમાં શિવાજી મહારાજનું ઉદાહરણ જુઓ. ઔરંગઝેબ જેવી વિશાળ સલ્તનત સામે સીધો મુકાબલો કરવો આત્મઘાતી હતો. શિવાજી ક્યારેય એક જ ઝાટકે આખી મુઘલ સલ્તનત ઉખેડી ફેંકવાના દીવાસ્વપ્નમાં ન અટક્યા. એમણે ગેરિલા પદ્ધતિની નાની-નાની પ્રક્રિયાઓ ઘડી. એક કિલ્લો જીતવો, રસ્તો રોકવો, રસાલો લૂંટવો અને પહાડોમાં ગાયબ થઈ જવું. દરેક નાની લડાઈ એક અલગ પ્રક્રિયા હતી. આ રોજિંદી ચોકસાઈએ છેવટે દખ્ખણમાં મુઘલ સામ્રાજ્યની કમર તોડી નાખી. વિરાટ સ્વરાજ્ય આ નાની પ્રક્રિયાઓનું પરિણામ હતું.

સ્કોરબોર્ડ જોયા કરશો તો બોલ ચૂકી જશો; બોલ પર નજર રાખો, સ્કોર આપોઆપ વધી જશે.