ભાગીદારીનો નિયમ

ભાગીદારી એટલે માત્ર નફાની વહેંચણી નહીં, પણ જોખમની સમાન વહેંચણી. કાયદા અને ટેક્સના ક્ષેત્રમાં આ નિયમ સ્પષ્ટ છે. જો બે કે તેથી વધુ માણસો સાથે મળીને કોઈ સાહસ શરૂ કરે, તો જવાબદારી કાગળ પર નક્કી કરવી પડે. કોણ કેટલી મૂડી લાવશે, મુશ્કેલી આવે ત્યારે કોણ કેટલું નુકસાન વેઠશે અને નિર્ણય કોણ લેશે. આ ગણતરી જો શરૂઆતમાં સ્પષ્ટ ન હોય, તો સાહસ ગમે તેટલું મોટું હોય, અંતે તૂટી જાય છે.

આ વિચાર કાયદાશાસ્ત્ર અને કરવેરાના વ્યવહારુ નિયમોમાંથી જન્મ્યો છે. વ્યવસાયિક કંપનીઓ અને ટેક્સ કાયદાઓમાં ભાગીદારોના હિતો, માલિકી અને દેવાની જવાબદારીઓ વહેંચવા માટે આ સિદ્ધાંત ઘડાયો. કોઈ એક લેખકે એક રાતમાં આ શબ્દ બનાવ્યો નથી. આ સદીઓ જૂના વ્યવહારિક અનુભવોનો નિચોડ છે. નફો દરેકને મીઠો લાગે છે, પણ ખરો સંબંધ નુકસાનના સમયે ચકાસાય છે.

આ નિયમ ફક્ત કોર્પોરેટ કચેરીઓ પૂરતો સીમિત નથી. જિંદગીના અંગત સંબંધો અને મિત્રતાના કરાર પણ આ જ ગણિત પર ચાલે છે. જ્યારે બે માણસો એક જ લક્ષ્ય માટે સાથે જોડાય છે, ત્યારે તેમની વચ્ચે અઘોષિત ભાગીદારી બને છે. જો એક માણસ આખી રાત પરસેવો પાડે અને બીજો ફક્ત ક્રેડિટ લેવા બેઠો હોય, તો તે સાહસમાં તિરાડ પડવી નક્કી છે.

દિલ્હીના મુખર્જી નગરમાં કે ગાંધીનગરના સેક્ટરોમાં સરકારી નોકરીની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓને જુઓ. બે મિત્રો એક જ રૂમ રાખે છે, લાઇબ્રેરી સાથે જાય છે. ધારો કે એક મિત્ર દિવસ-રાત નોટ્સ બનાવે છે, સિલેબસ પૂરો કરે છે. બીજો મિત્ર ફક્ત ચાની કીટલી પર રાજકારણની ચર્ચા કરે છે અને પરીક્ષાના આગળના દિવસે પેલા મિત્રની મહેનત ઉછીની માંગી લે છે. આ શોષણ છે, ભાગીદારી નથી. પરિણામ આવે ત્યારે મહેનતુ છોકરો પાસ થઈ જાય છે અને પેલો મિત્ર ફરિયાદ કરે છે. સાચી ભાગીદારીમાં જોખમ અને મહેનત બંનેની સમાન જવાબદારી હોય છે.

નફામાં સહિયારી મજા માણવી સહેલી છે, અસલ ભાગીદાર એ છે જે નુકસાનનું બિલ અડધું ચૂકવે.