નટપિકિંગ

કોઈ જૂથને બદનામ કરવાનો સૌથી સસ્તો રસ્તો કયો? એ જૂથના સૌથી મૂરખ, પાગલ અને અતિરેકી માણસને શોધી કાઢો. પછી આખી દુનિયા સામે એની બાલિશ વાત રજૂ કરીને કહો કે આ આખું જૂથ આવું જ વિકૃત છે. આ બૌદ્ધિક બદમાશીનું નામ નટપિકિંગ છે. અંગ્રેજીમાં 'નટ' એટલે સનકી કે ગાંડિયો માણસ. અહીં સમગ્ર વર્ગની ચર્ચા ટાળવા માટે એકાદ નમૂનાને પકડીને તાલિયો મેળવવામાં આવે છે.

આ શબ્દ અમેરિકન બ્લોગર કેવિન ડ્રમે ઈસવીસન ૨૦૦૬માં ચલણમાં મૂક્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા આવ્યા પછી આ ખેલ રોજેરોજનો વેપાર બની ગયો છે. રાજકારણીઓ, ટીવી એન્કરો અને ઈન્ટરનેટના ટ્રોલ્સ ગંભીર દલીલો સામે લડવા માંગતા નથી. તેઓ સામેવાળા પક્ષમાંથી સૌથી વાહિયાત નિવેદન આપતા નવરા તત્વને શોધી લાવે છે. આખું ચર્ચાનું કેન્દ્ર એ વાહિયાત વાત પર લાવી દેવાય છે, જેથી મૂળ મુદ્દો ધરબાઈ જાય.

આ ફક્ત ઈન્ટરનેટ પૂરતું સીમિત નથી. આપણા રોજિંદા પ્રવાસ અને ટૂરિઝમમાં પણ આ પૂર્વગ્રહ ભારે નુકસાન કરે છે. ધારો કે એક ગુજરાતી પરિવાર ઉત્તરાખંડ કે હિમાચલની યાત્રાએ જાય છે. ત્યાં હોટેલ કે ટેક્સીવાળો કોઈ એક લુચ્ચો માણસ એમને છેતરી લે અથવા અણછાજતું વર્તન કરે. બસ, સુરત પાછા આવીને કુટુંબના વડીલ આખી જ્ઞાતિમાં ઢંઢેરો પીટશે: 'પહાડી લોકો સાવ ધૂર્ત અને અવિશ્વાસુ હોય છે!' હજારો મહેનતુ અને ઈમાનદાર પહાડી પ્રજાનું ચરિત્ર એક લુચ્ચા ટેક્સીવાળાના આધારે નક્કી થઈ ગયું.

ગોવા જઈને એક નશાખોર પર્યટક બીચ પર ઉપદ્રવ કરે, એટલે સ્થાનિક અખબારો આખા ભારતના યાત્રાળુઓને અસંસ્કારી જાહેર કરી દે. કાશ્મીર કે કેરળ પ્રવાસે ગયેલા કેટલાક પ્રવાસીઓ એકાદ કડવા અનુભવ પરથી આખા રાજ્યની સંસ્કૃતિનું પોસ્ટમોર્ટમ કરી નાખે છે. આ આળસુ મગજનું લક્ષણ છે. આપણે એક જ જંગલી ઝાડ પરથી આખા જંગલનો ફેંસલો સંભળાવી દઈએ છીએ.

ટોળામાંથી સૌથી મોટા ગાંડાને શોધીને આખા ટોળાને ગાંડું સાબિત કરવું એ હોશિયારી નથી, દલીલબાજીની કંગાળિયત છે.