ગ્રોથ ગેપ

તમે આજે ક્યાં ઊભા છો અને કાલે ક્યાં પહોંચવા માંગો છો, એ બે બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર એટલે ગ્રોથ ગેપ. આ કોઈ ગહન ફિલસૂફી નથી, પણ વાસ્તવિકતા અને મહત્ત્વાકાંક્ષા વચ્ચેનો ખાડો છે. મોટાભાગના વેપારીઓ આ ખાડાને જોવાનું ટાળે છે. વર્તમાન ક્ષમતા ઓછી હોય અને સપનાં ગગનચુંબી હોય ત્યારે આ ખાલી જગ્યા સર્જાય છે. તમે ધારો છો કે ધંધો આપોઆપ મોટો થઈ જશે, પણ રસ્તામાં ઈંધણ ખૂટી જાય છે.

આ શબ્દ કોણે પહેલી વાર વાપર્યો તે ચોક્કસ નોંધાયું નથી. કોર્પોરેટ મેનેજમેન્ટ અને બિઝનેસ પ્લાનિંગના સાહિત્યમાં આ સંકલ્પના દાયકાઓથી ઘૂમરાય છે. મૂળ વાત સરળ છે. તમારો હાલનો વિકાસદર જો એમ જ ચાલુ રહે તો પાંચ વર્ષ પછી તમે અમુક સ્તરે હશો, પરંતુ તમારા ટાર્ગેટ મુજબ તમારે તેનાથી બમણી ઊંચાઈએ પહોંચવું છે. આ બે રેખાઓ વચ્ચે જે તફાવત પડે છે, એ જ અસલી સમસ્યા છે. એ અંતર આપોઆપ ભરાતું નથી.

આનું મહત્ત્વ એટલા માટે છે કારણ કે માણસ ઘણીવાર યોજના બનાવવામાં અને વાસ્તવિક કામ કરવામાં થાપ ખાઈ જાય છે. માત્ર જાહેરાત કરવાથી કે બ્રાન્ડનું નામ મોટું કરવાથી ગ્રાહક ગલ્લે આવીને પૈસા નથી ચૂકવી જતો. ઉત્સાહ અને અમલીકરણ વચ્ચેનો તફાવત કંપનીઓને ડુબાડી દે છે. જો તમારી પાસે ઉત્પાદન કરવાની કે સેવા પૂરી પાડવાની તાકાત જ ન હોય, તો મોટા ઓર્ડર લાવવાનો કોઈ અર્થ નથી. ક્ષમતા વિનાનું વિસ્તરણ આત્મઘાતી સાબિત થાય છે.

ધારો કે સુરતમાં અશ્વિનભાઈની કાપડની જૂની પેઢી છે. સ્થાનિક બજારમાં વર્ષે બે કરોડનો વ્યાપાર સહેલાઈથી પતી જાય છે. હવે નવી પેઢીને ઓનલાઇન વેચાણ કરીને સીધા વીસ કરોડના ટર્નઓવર પર કૂદકો મારવો છે. વિચાર સારો છે, પણ ગોડાઉનમાં એટલો માલ રાખવાની જગ્યા નથી અને રોજ સો પાર્સલ પેક કરવાની માણસોની તાકાત નથી. માર્કેટિંગ પાછળ લાખો ખર્ચાઈ જાય છે, પણ ડિલિવરી મોડી થતાં ગ્રાહકો તૂટી જાય છે. આ અશ્વિનભાઈની પેઢીનો ગ્રોથ ગેપ છે, જ્યાં સપનું મોટું હતું પણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વામણું નીકળ્યું.

મોટી છલાંગ લગાવવાની જીદ સારી છે, પણ પગ નીચે જમીન હોવી અનિવાર્ય છે.