ગોટમેન ગુણોત્તર

કોઈપણ સંબંધ લાંબો ચાલશે કે તૂટી પડશે, તે જાણવા માટે જ્યોતિષની જરૂર નથી. એક સાદો હિસાબ પૂરતો છે. અમેરિકન મનોવૈજ્ઞાનિક જોન ગોટમેને દાયકાઓ સુધી હજારો દંપતીઓનો અભ્યાસ કર્યો. એમણે જોયું કે ટકાઉ સંબંધોમાં એક ખાસ સમીકરણ કામ કરે છે. દરેક એક નકારાત્મક અનુભવ, ટોણો કે ઝઘડા સામે ઓછામાં ઓછા પાંચ હકારાત્મક વ્યવહારો હોવા જોઈએ. સ્મિત, સાંભળવું, કદર કરવી કે સાથ આપવો. આ પાંચ જેમ એકનો નિયમ એટલે ગોટમેન ગુણોત્તર.

જો આ ગુણોત્તર ઘટીને એક જેમ એક થઈ જાય, તો છૂટાછેડા નક્કી સમજવા. ઝેર એટલું તાકાતવર હોય છે કે તેને બેઅસર કરવા માટે પાંચ ગણા અમૃતની જરૂર પડે છે. માનવ મગજ નકારાત્મકતાને જલ્દી પકડી લે છે. એક કડવો શબ્દ આખા દિવસના પ્રેમને ભૂંસી નાખે છે. આ માત્ર લગ્નજીવનનો કાયદો નથી. ઓફિસની ટીમ, ભાગીદારી કે ગ્રાહક સાથેના સંબંધોમાં પણ આ જ ગણિત ચાલે છે. સંબંધ એ કોઈ સરભર થતી ખાતાવહી નથી જ્યાં એક ભૂલ સામે એક માફી પૂરતી થઈ જાય.

ભારતમાં આપણે આ હિસાબ રોજ બેંકિંગમાં જોઈએ છીએ. ધારો કે તમે કોઈ સરકારી કે પ્રાઇવેટ બેંકમાંથી હોમ લોન લીધી છે. દર મહિને નિયમિત હપ્તો કપાય છે. તમે પંદર વર્ષથી પાકા ગ્રાહક છો. બેંક મેનેજર તમને દર દિવાળીએ ડાયરી મોકલે કે મીઠો સ્માઇલ આપે. પણ એક દિવસ સિસ્ટમની ભૂલથી ઈએમઆઈ બાઉન્સ થાય અને બેંક તરત દંડ ફટકારે. રિકવરી એજન્ટ તમને ઓફિસમાં બેસાડીને તોછડાઈથી બોલે. એ એક જ ખરાબ અનુભવ તમારી પંદર વર્ષની વફાદારીને બાળીને ખાખ કરી નાખે છે.

ગ્રાહક તરત બીજી બેંકમાં લોન ટ્રાન્સફર કરાવી લેશે. બેંક વાળા વિચારતા રહી જાય કે આટલા વર્ષો સુધી બધું સારું હતું, એક જ વારમાં કેમ જતો રહ્યો? કારણ કે તેઓ ગોટમેનનું ગણિત ભૂલી ગયા. એક કડવાશને પચાવવા માટે તમારી પાસે પાંચ ગણી સદ્ભાવના જમા હોવી જોઈએ. જો ખાતામાં એટલું બેલેન્સ ન હોય, તો સંબંધનું દેવાળું ફૂંકાય છે.

આપણા ઘરોમાં ઘણીવાર લોકો માને છે કે રાત્રે સોરી કહી દીધું એટલે હિસાબ સરભર. વ્યવહારમાં એમ નથી ચાલતું. એક અપમાનની કિંમત ચૂકવવા માટે પાંચ વાર નમવું પડે છે. જે લોકો નકારાત્મકતાનો ખર્ચો કરે છે, એમણે રોકાણ પણ પાંચ ગણું કરવું પડે.

સંબંધોમાં સમાનતાનો નિયમ નથી ચાલતો. એક ઘા પૂરવા માટે પાંચ મલમ લગાવવા પડે છે.