ગોલ્ડન રિજોઈનિંગ

તૂટેલી વસ્તુને આપણે સામાન્ય રીતે કચરાપેટીમાં ફેંકી દઈએ છીએ. જાપાનીઓ આવું નથી કરતા. માટીનો મોંઘો વાટકો તૂટી જાય ત્યારે તેઓ તેને સોનાના વરખવાળા ગુંદરથી ફરી જોડે છે. આ કળાને કિન્ત્સુગી કહે છે અને અંગ્રેજી વિચારસાહિત્યમાં તેને 'ગોલ્ડન રિજોઈનિંગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેનો સ્પષ્ટ નિયમ એ છે કે તિરાડ છુપાવવાની નથી, તેને સોનાથી ઉજાગર કરવાની છે. જીવનમાં વાગેલી ચોટ, મળેલા પછડાટ અને નિષ્ફળતાના ડાઘ કોઈ શરમજનક રહસ્ય નથી. એ તમારી લડાઈના પુરાવા છે.

આ વિચાર કોઈ એક મેનેજમેન્ટ ગુરુની ઉપજ નથી. તે સદીઓ જૂની ઝેન બૌદ્ધ પરંપરામાંથી ઊતરી આવ્યો છે અને છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં પશ્ચિમી માનસશાસ્ત્રમાં મોટો વિચાર બની ગયો છે. મોટાભાગના માણસો પોતાના ઘા છુપાવવામાં આખી જિંદગી વેડફી નાખે છે. તેઓ એવો ડોળ કરે છે કે તેમની સાથે ક્યારેય કશું ખોટું થયું જ નથી. અસલી તાકાત આ પરફેક્શનના ઢોંગમાં નથી. અસલી ખુમારી એ વાત સ્વીકારવામાં છે કે તમે તૂટ્યા હતા, પણ એ તૂટેલા હિસ્સાઓને જોડીને તમે પહેલાં કરતાં વધુ મજબૂત બન્યા છો.

આપણી વ્યવસ્થામાં આ વાતનો સદંતર અભાવ જોવા મળે છે. કોઈ જિલ્લા પંચાયત કે કલેક્ટર કચેરીમાં બેઠેલા જૂના ક્લાર્કને જુઓ. કોઈ યોજનામાં ગંભીર છબરડો થાય એટલે બાબુઓ ફાઈલો દબાવવા માંડે છે. ભૂલ થઈ એ સ્વીકારવાની એમની હિંમત નથી હોતી. પરિણામે આખી વહીવટી સિસ્ટમ લકવાગ્રસ્ત થઈ જાય છે. જો એ જ સરકારી તંત્ર જૂની નીતિઓની નિષ્ફળતાને ખુલ્લા મને સ્વીકારે અને એ ખામીઓમાંથી શીખીને નવી પારદર્શક યોજના ઊભી કરે, તો એ સુધારો સોનાની તિરાડ જેવો ચળકી ઊઠે. ઢાંકપિછોડો વહીવટને સડાવે છે, પ્રમાણિક સ્વીકાર તેને નવું લોહી આપે છે.

પોતાની ખામીઓથી ભાગતા માણસો ક્યારેય મહાન બની શકતા નથી. જે માણસ ક્યારેય પછડાયો નથી, એણે હજી જિંદગીની શરૂઆત જ નથી કરી. તમારા ભૂતકાળના ઘાને સોનાથી મઢીને દુનિયા સામે ઊભા રહેવાની હિંમત કેળવો. તમારી તિરાડો જ હવે તમારી સૌથી મોટી ઓળખ અને તાકાત બનવી જોઈએ.

જે વાસણ ક્યારેય તૂટ્યું નથી એ કદાચ સસ્તું માટીનું હશે; સોનાની ચમક તો ફક્ત સંધાણ પર જ શોભે છે.