બ્લોક રણનીતિ

કોઈ સમસ્યાને ટુકડે-ટુકડે ઉકેલવા જાવ ત્યારે ઘણી વાર મૂળ રોગ રહી જાય છે અને માત્ર લક્ષણો મટે છે. બ્લોક રણનીતિનો અર્થ સાવ સીધો છે. એક ચોક્કસ વિસ્તાર કે એક આખા એકમને હાથમાં લો અને તેના તમામ પાસાં એકસાથે સરખા કરો. એક છિદ્ર પૂરીને ખુશ થવાને બદલે આખી દીવાલનું સમારકામ પૂરું કરવું. નગર નિયોજનમાં આ પદ્ધતિ જાણીતી છે, જ્યાં એકાદ મકાન રંગવાને બદલે આખો મહોલ્લો કે બ્લોક એકસાથે સુધારવામાં આવે છે. સમકાલીન વ્યૂહરચનાઓમાં પણ આ વિચાર એટલો જ વ્યવહારુ છે.

આ સંજ્ઞા કોઈ એક વિચારકે ઘડી કાઢી હોય તેવા મજબૂત પુરાવા નથી. કોઈ મોટા પુસ્તકનો આ સિદ્ધાંત નથી, પણ આયોજનની જૂની શાણપણ છે. જ્યારે તમે અડધાપડધા સુધારા કરો છો, ત્યારે જૂની ગંદકી નવા સુધારાને પણ ભરખી જાય છે. પત્તાના મહેલમાં એક પત્તું બદલવાથી મકાન મજબૂત નથી થતું. આખો બ્લોક પકડીને તેને પાયામાંથી સાફ કરવો પડે. આ વ્યવહારુ બુદ્ધિ છે.

આપણી મોટી ભૂલ એ છે કે આપણે છૂટક પ્રયાસોને મોટી ક્રાંતિ માની લઈએ છીએ. એક કામ થોડું કર્યું, બીજું અધૂરું છોડ્યું અને ત્રીજા પર કૂદકો માર્યો. પરિણામે કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં સ્થિરતા આવતી નથી. બ્લોક રણનીતિ ધ્યાનનું કેન્દ્રીકરણ માંગે છે. જે હાથમાં લીધું છે તેને ચારેય તરફથી બંધ કરી દો. જ્યાં સુધી તે આખો હિસ્સો સુરક્ષિત ન થાય, ત્યાં સુધી આગળ વધવાની મનાઈ છે.

રાજકોટ કે કોટામાં બોર્ડની પરીક્ષાની તૈયારી કરતો વિદ્યાર્થી આ ભૂલ રોજ કરે છે. તે એક દિવસ ગણિતનું એક પ્રકરણ અડધું વાંચશે, બીજે દિવસે રસાયણશાસ્ત્રનું એક પાનું ફેરવશે અને ત્રીજે દિવસે ભૌતિકવિજ્ઞાનની ચિંતા કરશે. પરિણામ શૂન્ય. બ્લોક રણનીતિ અહીં કામ કરે છે. ત્રણ દિવસ સુધી માત્ર અને માત્ર એક જ વિષયનો એક ચોક્કસ બ્લોક પકડો. તેના તમામ દાખલા, થીયરી અને જૂના પ્રશ્નપત્રો પૂરા ન થાય ત્યાં સુધી ચોપડી બંધ ન કરો. જ્યારે એક બ્લોક આખો પાકો થાય છે ત્યારે મગજમાંથી ડર કાયમ માટે ગાયબ થઈ જાય છે.

અધૂરા ઉકેલો હંમેશા નવી મુસીબતો પેદા કરે છે; કામ પૂરું કરવું હોય તો આખો ટુકડો એકસાથે સાફ કરો.