બલૂન ફ્લાઇંગ પદ્ધતિ

ગરમ હવાના ગુબ્બારામાં કોઈ સ્ટીયરિંગ વ્હીલ નથી હોતું. આકાશમાં તરતા બલૂનને ડાબે કે જમણે વાળવા માટે કોઈ એક્સિલરેટર પણ નથી હોતું. પાયલટ ફક્ત એક જ કામ કરી શકે છે: બર્નર ચાલુ કરીને બલૂનને ઉપર લઈ જવું અથવા હવા ઠંડી પાડીને નીચે ઉતારવું. આકાશમાં અલગ-અલગ ઊંચાઈએ પવન અલગ-અલગ દિશામાં ફૂંકાતો હોય છે. પાયલટ પોતાને જોઈતી દિશા શોધવા માત્ર ઊંચાઈ બદલે છે. પવન સામે લડવાની જીદ કરવાને બદલે ઊંચાઈ બદલીને પોતાની દિશા મેળવવી, આ જ સિદ્ધાંત છે.

આ વિચાર કોઈ એક મેનેજમેન્ટ ગુરુની ઉપજ નથી. એવિએશન એટલે કે વિમાનશાસ્ત્રની સાદી વાસ્તવિકતામાંથી આ રૂપક જીવનમાં આવ્યું છે. ચોક્કસ કોણે આ શબ્દ પહેલી વાર જીવનશૈલી માટે વાપર્યો તે ચોક્કસ ખબર નથી. પણ વિચાર જૂનો અને વજનદાર છે. જિંદગીમાં જ્યારે પરિસ્થિતિઓ આપણા કાબૂ બહાર હોય, ત્યારે પરિસ્થિતિ સામે માથું પછાડવાને બદલે આપણે આપણું સ્તર બદલવું પડે છે. સામેની વ્યક્તિને બદલવાની કોશિશ કરવી એટલે પવનની દિશા રોકવા જેવી મૂર્ખામી છે.

આ નિયમ ઘરસંસારમાં સૌથી વધુ કામ લાગે છે. માની લો કે એક ઘરમાં સાસુ અને વહુ વચ્ચે રોજિંદી ખેંચતાણ ચાલે છે. રસોડામાં તેલ કેટલું વાપરવું કે કૂકરની કેટલી સીટી વગાડવી, એ મુદ્દે ઘર્ષણ રોજેરોજ થાય છે. જો વહુ કે સાસુ એકબીજાના સ્વભાવને જમીન પર બેસીને સુધારવા જશે, તો રોજ તોફાન થશે. પવન આડો ચાલે છે. અહીં બલૂન ફ્લાઇંગ પદ્ધતિ વાપરવી પડે. વિવાદના એ જ સ્તરે લડવાને બદલે પોતાનું ધ્યાન કોઈ મોટા ધ્યેય, પોતાની કારકિર્દી કે અંગત શાંતિ તરફ ઊંચે લઈ જવું પડે. જેવી તમારી ઊંચાઈ બદલાશે, પવનની દિશા આપોઆપ બદલાઈ જશે.

મોટાભાગના લોકો સંબંધોમાં એટલા માટે થાકી જાય છે કારણ કે તેઓ સામેવાળા પવન સાથે કુસ્તી લડે છે. પતિ-પત્નીના ઝઘડામાં વાંક કોનો હતો એ સાબિત કરવામાં વર્ષો નીકળી જાય છે. ડાહ્યો માણસ વહેવારમાં ઊંચાઈ બદલી નાખે છે. એ નાની તકરારના દાયરામાંથી બહાર નીકળીને મૌન ધારણ કરે છે અથવા વાતનો વિષય બદલે છે. તમારી ઊંચાઈ વધશે એટલે નીચેનો ધૂળિયો પવન તમને સ્પર્શી પણ નહીં શકે.

સામે ફૂંકાતા પવન સાથે દલીલ ન કરાય, ચૂપચાપ પોતાની ઊંચાઈ વધારી દેવાય.